<span dir="RTL" lang="FA">معنای زندگی در افق هستی شناختی: مطالعه تطبیقی در اندیشه اسپینوزا و علامه طباطبایی

بحران معنا در جهان معاصر، بیش از آنکه محصول چالش های زیستی باشد، ریشه در گسست میان آگاهی فردی و نظم هستی شناختی دارد. این پژوهش، با رویکردی تطبیقی، منظومه فکری باروخ اسپینوزا و علامه طباطبایی را به مثابه دو پاسخ متفاوت به این بحران واکاوی می کند. یافته های تحقیق نشان می دهد که، علی رغم اشتراک هر دو متفکر در ضرورت عبور از «جهل از جایگاه خود» برای دستیابی به معنا، مسیرهای پیشنهادی آن ها به دو افق متمایز ختم می شود: اسپینوزا، با تاکید بر ضرورت درون ماندگار و انحلال فردیت در «عشق عقلانی به خدا»، نوعی معنای ایستا و مبتنی بر پذیرش ضرورت حاکم بر طبیعت را ترسیم می کند. درمقابل، علامه طباطبایی، با تکیه بر وحدت تشکیکی و حرکت جوهری، معنا را از سنخ «شدن» و استکمال فعالانه به سوی حق مطلق می بیند. نوآوری این مقاله در ارائه مدل «پذیرش فعالانه» است؛ مدلی که در آن آرامش ناشی از درک ضرورت اسپینوزایی نه به مثابه پایان راه، بلکه به منزله زیرساختی برای شور استکمالی و حرکت به سوی لقاءالله در اندیشه علامه عمل می کند. این تلفیق آرا بدیلی جامع برای انسان مدرن فراهم می آورد تا، در میان جبر قوانین و میل به تعالی، توازنی معنادار برقرار سازد.

کلیدواژه ها:

معنای زندگی ، ضرورت متافیزیکی ، حرکت جوهری ، اسپینوزا ، علامه طباطبایی