<span lang="FA">نفس و بدن در اندیشه ابنهندوی رازی

اندیشههای ابنهندوی رازی (وفات ۴۲۰ق) مغفول مانده اند، ازجمله اندیشهاش درباره نفس و رابطهاش با بدن. بااین حال، مسکویه و غزالی تحت تاثیر اویند. نوشتار حاضر نخستین پژوهش در این زمینه است و با استفاده از نسخ خطی یافت شده از آثار وی و نیز آثار منتشرشدهاش فراهم آمده است. او انسان را «الحی الناطق المائت» تعریف می کند. این تعریف ابداع او نیست و بهتر بود در آن بر نحوه خاص وجود انسان تاکید میکرد. انسان مرکبی انضمامی از نفس و بدن است. درک ما از وجود نفس ادراکی بدیهی است و به آثار نفس ناطقه علم حضوری داریم. بدن جسم آلی طبیعی است که نفس کمال نخستین آن است. بدن مادی، ولی نفس جوهری مجرد است که بدن را به مثابه ابزاری برای تحقق کمالاتش به کار میگیرد. نفس دارای انواع نباتی، حیوانی و انسانی است و پذیرش وجود نفس واحد در اجسام گوناگون امری محال است. نفس انسانی قوای گوناگونی دارد که برخی را از مراتب پیشینش همراه دارد و با تجهیزش به مرتبه ناطقه بر آن ها برتری مییابد. استکمال این نفس در اتصاف به ملکه عدالت و رسوخ صور معقول در آن و اتصال به عقل مستفاد است. تبیین این اندیشهها به ضمیمه برخی مناقشههای پیرامونشان از دستاوردهای مقاله حاضر است که با روش توصیفی از نوشتههای وی استخراج و تحلیل شده است.

کلیدواژه ها:

نفس ، بدن ، ابوالفرج علی بن حسین ابن هندوی رازی