اثرات غیرخطی سالمندی جمعیت بر رشد اقتصادی استان های ایران (۱۳۹۰-۱۴۰۲)

سالمندی جمعیت، معضل سال های اخیر کشورهای درحال توسعه ای مثل ایران است که پایداری رشد اقتصادی و توسعه این کشورها را با نگرانی های جدی روبه رو ساخته است. پدیده سالمندی جمعیت را می توان به عنوان تغییر توزیع جمعیت یک کشور به سمت سنین بالای ۶۵ سال به شمار آورد. تحقیق حاضر، با هدف بررسی ارتباط خطی و غیرخطی سالمندی جمعیت، جمعیت جوان و جمعیت در سن کار با رشد اقتصادی در سطح استان های کشور و با استفاده از داده های استان ها به روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر تکنیک اقتصادسنجی داده های تابلویی و مدل سازی غیرخطی، طی دوره ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲، انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که یک رابطه غیرخطی و شبیه U معکوس بین نسبت سالمندی جمعیت (نسبت جمعیت بالای ۶۵ سال به کل جمعیت استان ها) و رشد اقتصادی استان ها وجود دارد و مقدار حداکثر این نسبت برابر ۱۰.۸۶ درصد است. به این معنی است که تا زمانی که نسبت سالمندی قبل از مقدار ۸۶/۱۰ درصد باشد، افزایش سالمندی بر رشد اقتصادی استان ها تاثیر مثبت دارد. اما از زمانی که این نسبت از مقدار ۱۰.۸۶ درصد بیشتر شود، تاثیرگذاری سالمندی بر رشد اقتصادی منفی خواهد شد. یافته دیگر این است که نسبت جمعیت جوان (نسبت جمعیت زیر ۱۵ سال به کل جمعیت استان ها) دارای رفتاری غیرخطی و U شکل با مقدار حداقل نسبت جمعیت جوان برابر ۱۹.۱۲ درصد است. پیشنهاد می شود سیاستگذاران جمعیتی همواره با نظارت ها و سیاست های جمعیتی بلندمدت مناسب، مانع فراتر رفتن نسبت جمعیت سالمند استان ها از ۱۰.۸۶ درصد و افت نسبت جمعیت جوان از ۱۹.۱۲ درصد شوند.

کلیدواژه ها:

سالمندی جمعیت ، رشد اقتصادی ، جمعیت جوان ، اثرات غیرخطی ، داده های استان های ایران