<span lang="FA">الگوی تلفیقی حکمرانی خوب و سرمایه اجتماعی در نظام مالیاتی ایران

نظام مالیاتی به عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی اقتصادی، نقشی محوری در تامین منابع عمومی ایفا می کند. با این حال، نظام مالیاتی ایران علی رغم اصلاحات قانونی و اجرایی متعدد، همچنان با چالش هایی چون فساد اداری، ضعف شفافیت مواجه است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و طراحی الگوی تلفیقی حکمرانی خوب و سرمایه اجتماعی در نظام مالیاتی ایران انجام شده است تا از رهگذر پیوند اصول حکمرانی خوب شامل شفافیت، پاسخ گویی، عدالت، سلامت اداری و مشارکت با مولفه های سرمایه اجتماعی نظیر اعتماد، همبستگی و مشارکت اجتماعی، زمینه ارتقای کارآمدی نهادی و مشروعیت اجتماعی نظام مالیاتی فراهم شود. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، کیفی و اکتشافی است و با بهره گیری از روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده ها از طریق ۱۴ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان سیاست گذاری مالیاتی، اساتید دانشگاه و مدیران سازمان امور مالیاتی کشور گردآوری و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها به استخراج ۷ مضمون فراگیر، ۱۵ مضمون سازمان دهنده و ۵۴ مضمون پایه انجامید. نتایج نشان داد که تحقق حکمرانی مطلوب مالیاتی مستلزم تلفیق سازوکارهای رسمی حکمرانی خوب با ظرفیت های نرم سرمایه اجتماعی است. شفافیت و پاسخ گویی، عدالت مالیاتی، مشارکت اجتماعی، دیجیتالی سازی فرآیندها و مبارزه سیستماتیک با فساد، نقشی کلیدی در بازسازی اعتماد عمومی و افزایش تمکین مالیاتی دارند. در نهایت، الگوی پیشنهادی پژوهش نظام مالیاتی را از نهادی صرفا درآمدزا به نهادی اجتماعی، مشارکتی و اعتمادآفرین ارتقا می دهد و می تواند راهنمایی عملی برای سیاست گذاران و مدیران مالیاتی در مسیر توسعه پایدار و حکمرانی کارآمد باشد.