عوامل موثر بر استقرار ناقلین تب دنگی در مناطق شهری: پیامدهایی برای Aedes aegypti در جنوب ایران

تب دنگی که عمدتا توسط پشه های Aedes aegypti  و  Aedes albopictus  منتقل می شود، همچنان یک تهدید رو به رشد در مناطق شهری است. شهرنشینی، شرایط اقلیمی، عوامل اجتماعی-اقتصادی و رفتار انسان در تعامل با یکدیگر، شرایط مساعدی را برای استقرار ناقل فراهم می کنند. شیوع تب دنگی در چند دهه گذشته، به ویژه در محیط های شهری و حومه شهرها، به طور قابل توجهی افزایش یافته است. موفقیت پشه های Aedes در شهرها تنها ناشی از زیست شناسی آن ها نیست، بلکه نتیجه شبکه ای از عوامل محیطی، اقلیمی، زیرساختی و اجتماعی-اقتصادی است که چرخه زندگی آن ها را پشتیبانی می کنند. درک این عوامل برای طراحی استراتژی های موثر کنترل ناقل و بهبود بهداشت عمومی ضروری است. مطالعات تجربی و مدل سازی های اخیر نشان می دهند که عوامل اقلیمی (مانند دما و رطوبت)، مدیریت آب و پسماند، تراکم جمعیت و رفتار انسانی نقش کلیدی در استقرار و پایداری جمعیت های Aedes  در مناطق شهری دارند. این شناخت به توسعه مداخلات هدفمند، بهینه سازی برنامه های پایش و کاهش خطر شیوع بیماری های منتقله توسط ناقلین کمک می کند [۱,۲]. شناسایی اخیر و شواهد مربوط به استقرار Aedes aegypti  در جنوب ایران ضرورت بررسی عوامل موثر بر استقرار ناقلین دنگی در محیط های شهری را برجسته می کند. گزارش های استان هرمزگان نشان دهنده ورود اخیر Ae. aegypti  است که احتمالا با تجارت دریایی و جابجایی های مرزی مرتبط می باشد [۳,۴]. علاوه بر این، ثبت موارد انتقال بومی دنگی در بندرلنگه در سال ۱۴۰۳ نشان می دهد که حضور این ناقل، پیامدهای فوری بهداشتی دارد [۵,۶].

کلیدواژه ها:

تب دنگی ، جنوب ایران ، Aedes aegypti