بررسی بوطیقای نیمایوشیج براساس نظریه اضطراب تاثیر هارولد بلوم با تمرکز بر مکانیزم "انحراف"

اضطراب تاثیر هارولد بلوم، نظریه ای در نقد عملی است و بر روابط دیالکتیک اما ستیزه جویانه شعرا برای اثبات اصالت شعری می پردازد. طبق این نظریه، انحراف عمدی، نخستین و بنیادی ترین سازوکار دفاعی شاعر دیرآمده برای گسست از پیشگامان و اثبات فردیت خویش است. این پژوهش باتکیه بر بوطیقای نیمایوشیج و با روش تحلیل فرآیند تحول آفرینی وی در چارچوب نظریه بلوم انجام شده است و با این هدف، مکانیزم دفاعی و خلاق نیما در انحراف آگاهانه و عامدانه از سنت شعر کلاسیک و معاصران را تبیین و تحلیل می کند. روش تحقیق تحلیلی-توصیفی و مبتنی بر منابع اسنادی و به ویژه نوشته های نیما درباره بوطیقای شعری اش است. یافته ها نشان می دهد نیما ضمن تجربه اضطراب تاثیر پیشینیان و با خودآگاهی، به نوآوری روی آورد و با خوانشی گزینشی و جهت دار، در حرکتی پارادوکسیکال، همزمان به سنت وفادار ماند و از آن گسست. وی با تشخیص کاستی در جریان های معاصر، در زمینه ساختاری و محتوایی دست به بدخوانی خلاقانه زد. نتیجه حاصل از یافته ها نشان داد که  این انحراف برنامه ریزی شده در دو سطح فرم و محتوا، هم پاسخی به اضطراب تاثیر بود و نیما را از کشتی با پیشینیان و معاصران، پیروز خارج کرد و هم با خلق رابطه ای نوین میان شکل و معنا، سبکی مستقل و بنیانی در شعر معاصر فارسی پایه گذارد تا به تبع آن هم به درجه «پدر شعر نو فارسی» نائل آید و هم منبعی اضطرابی برای پسینیان باشد.

کلیدواژه ها:

نیمایوشیج ، هارولد بلوم ، اضطراب تاثیر ، انحراف ، بوطیقا