واکاوی هفت دهه پژوهش نوجوانی در ایران: تحلیل تاریخی مضامین و گفتمان در پژوهش های علمی (۱۳۳۳-۱۴۰۴)

مقدمه:پژوهش درباره نوجوانی در ایران طی هفت دهه اخیر رشد کمی چشمگیری داشته، اما تصویری یکپارچه از تحولات مفهومی و گفتمانی آن وجود ندارد. این مطالعه با هدف تحلیل تاریخی-مضمونی عناوین پژوهشی نوجوانی در ایران انجام شد. روش: پژوهش از نوع مروری-تحلیلی با رویکرد تحلیل مضمون تاریخی بود. جامعه ی پژوهش تمام عناوین مرتبط با نوجوانی در پایگاه های نورمگز، جهاد دانشگاهی و گنج ایرانداک (۲۱۵۰۰ عنوان) بدون نمونه گیری بوده است که در شش دوره زمانی (۱۳۳۳ تا ۱۴۰۴) با روش شش مرحله ای براون و کلارک کدگذاری و تحلیل شدند. یافته ها: تحلیل عناوین پژوهشی به کشف هشت مضمون اصلی انجامید که به ترتیب فراوانی عبارت اند از: سلامت روان و مداخلات بالینی، خانواده و روابط والد-نوجوان، آسیب شناسی اجتماعی و بزهکاری، رسانه و فناوری های دیجیتال، ادبیات کودک و نوجوان و مطالعات زیبایی شناختی، تربیت بدنی و علوم ورزشی، جرم شناسی و مسائل حقوقی، و تربیت دینی و اخلاقی. این مضامین در طول هفت دهه، فراز و نشیب های متفاوتی داشته اند؛ برخی مانند سلامت روان تداوم و تشدید یافته و برخی مانند ادبیات در دوره هایی اوج گرفته اند. همچنین گذارهای پارادایمیک مهمی از جمله حرکت از نگاه سلبی به ایجابی، از تک رشته ای به میان رشته ای، و از اقتباس به بومی سازی شناسایی شد. شکاف های ساختاری مانند سوگیری جنسیتی (تمرکز ۷۰٪ بر دختران)، غیبت اقتصاد و طبقه، و فقدان پژوهش های طولی و مشارکتی در تمام دوره ها تداوم داشته است. نتیجه گیری: نتیجه گیری: تاریخ نوجوانی در ایران، تاریخ تحول رابطه قدرت، دانش و سوژگی است. آینده مطالعات نوجوانی نیازمند عبور از پژوهش های تک رشته ای و آسیب محور به سوی پژوهش های میان رشته ای، مشارکتی و توانمندساز است که نوجوانان را عامل تغییر اجتماعی ببیند.

کلیدواژه ها:

adolescence ، adolescents ، thematic analysis ، discourse studies. ، نوجوانی ، نوجوانان ، تحلیل مضمون ، گفتمان پژوهشی ، تحلیل مضمون تاریخی