تحلیلی بر پیامدهای واگذاری فعالیت های شناختی به هوش مصنوعی و تاثیر آن در عاملیت اخلاقی

استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای تصمیم گیری روزمره تبدیل به پدیده ای فراگیر در میان مردم شده است. فرآیندی که طی آن افراد در فعالیت های روزانه خود به نوعی پردازش های ذهنی خود را به سیستم های فناورانه بیرونی واگذار می کنند. اگرچه این امر در وظایف محاسباتی موجب افزایش بهره وری و تسریع می شود، اما گسترش آن به قلمرو هنجاری اخلاق باعث نگرانی و بروز پرسش های ژرف فلسفی خواهد شد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل پیامدهای واسپاری پردازش های ذهنی عادت گونه به هوش مصنوعی و تاثیر ساختاری آن در عاملیت اخلاقی انسان می پردازد. برای دستیابی به این هدف با اتخاذ رویکردی فلسفی-تحلیلی و بهره گیری از یک چارچوب نظری سه وجهی مبتنی بر حکمت عملی ارسطو، خودمختاری کانت، و مفهوم مسئولیت به تحلیل رابطه میان انسان و هوش مصنوعی پرداخته شد. یافته ها نشان از آن دارد که واگذاری تاملات اخلاقی به الگوریتم های هوش مصنوعی، ساختار بنیادین عامل اخلاقی را از سه طریق تضعیف می کند: ۱) با حذف اصطکاک اخلاقی لازم در تصمیم گیری ها، منجر به زوال حکمت عملی می شود (مهارت زدایی اخلاقی)؛ ۲) با جایگزین کردن خروجی های غیرشفاف ماشین به جای خودقانون گذاری مستقل، باعث می شود تا وضعیتی از ناخودمختاری الگوریتمی پدید آید؛ و در نهایت ۳) با ابهام آلود کردن پاسخگویی، یک شکاف مسئولیت روان شناختی ایجاد می کند. نتیجه اینکه با برون سپاری تامل اخلاقی به هوش مصنوعی، خطر افتادن در دام نگاه ابزارانگارانه افراطی به فناوری را به جان می خریم. اگرچه هوش مصنوعی می تواند به عنوان یک یاور و پشتیبان اطلاعاتی عمل کند، اما برخورد با آن به عنوان یک نایب و تصمیم گیرنده اخلاقی می تواند خطر تهی سازی فاعل اخلاقی را در پی داشته باشد. توسعه سواد انتقادی هوش مصنوعی کاربران و توجه به اصطکاک تاملی در طراحی ابزارهای هوش مصنوعی برای برون رفت از این مسئله را می توان توصیه نمود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، عاملیت اخلاقی ، حکمت عملی ، خودآیینی ، فلسفه فناوری