ببررسی رفتار توده وار در بازار بورس اوراق بهادار تهران

چکیده گسترده معرفی: رفتار توده وار در محیط های بسیاری اعم از جامعه شناسی، روانشناسی، اقتصاد و امور مالی گسترش یافته است. اصولا رفتار توده وار یکی از موضوعات کلیدی در حوزه مالی رفتاری است. در بازارهای مالی، رفتار توده وار فرایندی است که سرمایه گذاران ممکن است از تحلیل منطقی خود چشم پوشی کنند و در عوض رفتاری مانند گروه اتخاذ کنند. این نوع رفتار می تواند دلایل مختلفی مانند نگرانی های شغلی، سبک های یکسان سرمایه گذاری و دیگر عوامل داشته باشد. رفتار توده وار، به عنوان یک پدیده اجتماعی و رفتاری قابل مشاهده در بازارهای مالی، تاثیرات قابل توجهی بر عملکرد بازارها دارد. علاوه بر آن، رفتار توده وار در مقیاس بزرگ میتواند منجر به رونق یا سقوط غیرمنتظره در بازارهای مالی شود. این تغییرات ناگهانی و غیرقابل پیشبینی شده میتوانند تاثیرات جبران ناپذیری بر کل اقتصاد داشته باشند. به عبارت دیگر، رفتار توده وار ممکن است باعث ایجاد نوسانات بزرگ در بازارهای مالی شود که منجر به عدم استحکام و پایداری بازار می شود. از این رو نویسندگان با توجه به نبود مطالعه ای جامع از رفتار توده وار در رشد و ریزش سالهای اخیر بورس تهران، به بررسی این نوع رفتار در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته اند. متدولوژی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ روش و ماهیت، توصیفی- پیمایشی است. همچنین بازه زمانی تحقیق به مدت ۶ سال از فروردین سال ۱۳۹۵ تا اسفند ۱۴۰۰می باشد. برای انتخاب شرکت های نمونه با استفاده از روش نمونه گیری حذفی سیستماتیک، تعداد ۱۳۰ شرکت به عنوان حجم نمونه انتخاب شده اند. همچنین از داده های روزانه شرکت های مذکور استفاده گردیده است. جهت سنجش رفتار توده وار در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی مورد مطالعه نویسندگان از انحراف مطلق مقطعی (CSAD) استفاده کرده اند.   یافته ها: به منظور یافتن شواهدی از رفتار توده وار در بورس اوراق بهادار تهران از رگرسیون ols استفاده گردیده. با توجه به اینکه ضریب مربع بازده بازار در جدول ۱ منفی است. می توان دریافت که در طول دوره زمانی مورد بررسی، سرمایه گذاران عملکرد بازار را دنبال کرده و ویژگی های فردی سهام را نادیده گرفته اند. از این رو، شواهد قابل توجهی از رفتار توده وار در سطح بازار در طول کل بازه زمانی روزانه وجود دارد. جدول ۱. نتایج تخمین رگرسیون ماخذ:یافته های نویسنده Table ۱.The results of regression  Source: Research results متغیرهای مستقل ضرایب متغیر در مدل آماره t سطح معناداری نتیجه گیری   عرض از مبدا ۰.۰۱۵۸ ۳۲.۰۴۸ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل   قدر مطلق بازده بازار ۰.۴۷۲ ۱۵.۲۹۶ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل   مربع بازده بازار -۲۰.۳۲۲۳ -۱۵.۱۳۵۱ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل   AR(۱) ۰.۸۴۹۱۶ ۵۵.۷۴۲ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل   آماره F ۷۶۱.۰۲۵ ضریب تعیین ۰.۷۱۲     سطح معناداری ۰.۰۰۰۰   دوربین واتسون ۲.۴۸ ضریب تعیین تعدیل  شده ۰.۷۱۱     نتیجه کفایت مدل سطح معناداری آماره Fکمتر از ۰.۰۵ است و مدل در کل معنادار است.   پس از آگاهی از وجود رفتار توده وار در بازار بورس اوراق بهادار تهران، نویسندگان به اثر این رفتار در دوران صعود و نزول بازار پرداختند. با توجه به منفی بودن عوامل  و   در جدول ۲ می توان نتیجه گرفت رفتار توده وار هم در دوران افول بازار و هم در دوران رونق بازار در طی دوره مورد بررسی وجود داشته است. همچنین با توجه به اینکه قدر مطلق ضریب   از  بیشتر است می توان نتیجه گرفت میزان رفتار توده وار در دوران افول بازار از دوران رونق بازار بیشتر بوده است. جدول ۲. نتایج تخمین رگرسیون ماخذ:یافته های نویسنده Table ۲. The results of regression  Source: Research results متغییرهای مستقل ضرایب متغیر در مدل آماره t سطح معناداری نتیجه گیری   عرض از مبدا ۰.۰۱۶۱۲۷ ۳۲.۴۲۵۲۱ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل     ۰.۳۴۴۳۶۹ ۱۶.۳۶۵۵۴ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل     -۰.۴۵۵۵۳۷ -۱۶.۰۱۲۷ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل     -۱۵.۰۵۱۹ -۲۲.۳۸۶۱ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل     -۱۷.۵۸۲۷۱ -۱۵.۹۸۷ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل   AR(۱) ۰.۸۴۹۱۹۲ ۵۸.۳۷۸۹۶ ۰.۰۰۰۰ معناداری در مدل   آماره F ۵۲۷.۲۶۲۴ ضریب تعیین ۰.۶۹۸۵۸۱     سطح معناداری ۰.۰۰۰۰   دوربین واتسون ۲.۴۵۳۴۶۳ ضریب تعیین تعدیل  شده ۰.۶۹۷۲۵۶     نتیجه کفایت مدل سطح معناداری آماره Fکمتر از ۰.۰۵ است و مدل در کل معنادار است.   نتیجه: رفتار توده وار یکی از موضوعات مهم در حوزه مالی رفتاری می باشدکه می تواند باعث انحراف قیمت دارایی ها از ارزش بنیادی خود شوند. همچنین گاهی تقلید سرمایه گذاران نهادی از یکدیگر منجر به کارایی قیمت در بازار می شود. یافته های پژوهش نشان داد سرمایه گذاران در طی دوره مورد بررسی رفتار توده وار از خود نشان داده و این رفتار در شرایط نزولی بازار شدیدتر بوده است. با توجه به یافته های این پژوهش بخصوص رفتار شدیدتر سرمایه گذاران در دوران افول بازار پیشنهاد می گردد سیاست گذاران با ارائه راهکارهایی با افزایش تحمل پذیری سرمایه گذاران در دوران افول بازار کوشا باشند. همچنین پیشنهاد می گردد تا با مقایسه بازار سرمایه ایران با دیگر بازارهای سرمایه دیگر کشورهای مختلف به شناسایی عمیق تر عوامل بوجود اوردنده رفتار توده وار بپردازند

کلیدواژه ها:

رفتار توده وار ، مالی رفتاری ، بورس اوراق بهادار تهران