واکاوی تاثیرات تغییر دارایی های خارجی بانک مرکزی در اقتصاد با استفاده از شبیه سازی پویای سیستمی

چکیده گسترده معرفی: پژوهش حاضر تلاش دارد تا به بررسی تاثیر دارایی های خارجی بانک مرکزی با تاکید بر تاثیر سیستمی در اقتصاد با استفاده از شبیه سازی پویای سیستمی تحلیل کند. با اتکا به مبانی نظری و شرایط موجود در اقتصاد ایران، بررسی و شبیه سازی تاثیر تغییرات بر متغیرهای کلان اقتصادی مانند تولید ناخالص داخلی حقیقی، سرمایه گذاری و سطح عمومی قیمت ها صورت خواهد گرفت. مساله ارتباط دارایی های خارجی بانک مرکزی با متغیرهای اقتصادی تولید، تورم، سرمایه گذاری و اشتغال در قالب یک مدل سیستمی از موضوع هایی است که در کشور ایران به طور جامع به آن پرداخته نشده است.   متدولوژی: مدل جامع سیستمی متناسب با شرایط اقتصاد ایران تدوین گردید. هر معادله به روش به روش خود رگرسیونی باوقفه های گسترده با رویکرد نوار کرانه ای برآورد گردیده است و نهایتا تحت سیستم شبیه سازی شده به بررسی تاثیر تغییرات دارایی های خارجی بانک مرکزی بر سیستم اقتصادی تدوین شده به صورت کمی پرداخته شده است.     یافته­ها: همان گونه که یافته ها نشان می دهد، نقدینگی به میزان ۶۷/۱۴ درصد افزایش یافته و تاثیر افزایشی بر میزان سطح عمومی قیمت ها داشته باشد به طوریکه تورم ۲۹/۱۱ درصد را مشاهده خواهیم کرد. از سوی دیگر افزایش دارایی های خارجی بانک مرکزی منجر به افزایش نرخ ارز به میزان ۴۱/۳ درصد شده و تاثیر مثبت بر خالص صادرات و تقاضای کل دارد و در ادامه با کاهش تغییر در موجودی انبار مجددا علاوه بر افزایش قیمت ها سبب افزایش نرخ استفاده از ظرفیت تولیدی خواهد شد و بنابراین سرمایه گذاری و انباشت سرمایه افزایش یافت. همچنین با کاهش دستمزد حقیقی، اشتغال افزایش به میزان ۰۸/۰ درصد داشت و بنابراین در مجموع هر دو اثر افزایش سرمایه و اشتغال موجب افزایش تولید ناخالص داخلی به میزان ۸۲/۷ درصد گردید.   نتیجه: هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تاثیرات سیستمی یک افزایش در دارایی های خارجی بانک مرکزی در اکوسیستم اقتصاد ایران است. بنابراین، به صورت موردی تاثیر دارایی های خارجی بانک مرکزی با تاکید بر تاثیر سیستمی با استفاده از شبیه سازی پویای سیستمی تحلیل گردید. نتایج این پژوهش بیانگر آن است که تولید، سرمایه گذاری، تورم و اشتغال در ایران با افزایش یک انحراف معیار در دارایی های خارجی بانک مرکزی به شدت تحت تاثیر قرار می گیرند و همان گونه که مشاهده می شود، نقدینگی به میزان ۶۷/۱۴ درصد افزایش یافته و تاثیر افزایشی بر میزان سطح عمومی قیمت ها داشته باشد به طوریکه تورم ۲۹/۱۱ درصد را مشاهده خواهیم کرد. از سوی دیگر افزایش دارایی های خارجی بانک مرکزی منجر به افزایش نرخ ارز به میزان ۴۱/۳ درصد شده و تاثیر مثبت بر خالص صادرات و تقاضای کل دارد و در ادامه با کاهش تغییر در موجودی انبار مجددا علاوه بر افزایش قیمت ها سبب افزایش نرخ استفاده از ظرفیت تولیدی خواهد شد و بنابراین سرمایه گذاری و انباشت سرمایه افزایش یافت. همچنین با کاهش دستمزد حقیقی، اشتغال افزایش به میزان ۰۸/۰ درصد داشت و بنابراین در مجموع هر دو اثر افزایش سرمایه و اشتغال موجب افزایش تولید ناخالص داخلی به میزان ۸۲/۷ درصد گردید. بنابراین، نتایج نشان می دهد که این افزایش ذخایر خارجی  به انگیزه احتیاطی یا نرخ رقابتی به بهای افزایش تورم داخلی خواهد بود. تجزیه و تحلیل و ردیابی اثرات در سیستم اقتصادی کشور نشان می دهد که در مواجهه با افزایش حجم دارایی های خارجی، ممکن است منجر به افزایش عمومی و قیمت بیشتر شود.

کلیدواژه ها:

دارایی های خارجی بانک مرکزی ، اشتغال ، تورم ، سرمایه گذاری