سنجش حباب های چندگانه در بازار بین المللی نفت

چکیده گستردهمعرفی:انرژی تجدید ناپذیر نفت به عنوان یکی از منابع مهم و شریان حیاتی تولید فرآورده های شیمیایی اکنون توانسته است بخش معنی داری از اقتصاد بزرگ جهانی را به خود اختصاص دهد به طوری که اقتصاد بسیاری از کشورها (هم صادرکنندگان و هم واردکنندگان) به آن وابسته هستند. در این چارچوب بحران های انرژی (مانند حباب) منجر به اثرات کلان در اقتصاد جهانی می شود و شرایط ویژه ای را برای فعالان بازار ایجاد می کند. حباب های قیمت نفت از طریق اثرگذاری بر ساز وکار عرضه و تقاضا، می تواند منجر به بروز تحولات بعدی در اقتصاد بین المللی شوند؛ به ویژه آنکه  نهاده تولید و ذخیره ارزش بودن این ماده نقش سیاسی و استراتژیکی را برای نفت ایجاد می کند. نفت را می توان برجسته ترین و در عین حال ناپایدارترین کالا در اقتصاد جهانی و بازارهای مالی به حساب آورد.  نفت و فرآورده های نفتی نه تنها به عنوان مواد اولیه توسط بسیاری از بنگاه های اقتصادی استفاده می شود، بلکه در بسیاری از بخش های خدماتی مورد استفاده قرار گرفته و در بورس نیز مورد معامله قرار می گیرند؛ بنابراین هر نوسان در قیمت نفت اثرات جهانی و منطقه ای زیادی بر اقتصاد جهانی خواهد داشت.متدولوژی:هدف اصلی پژوهش بررسی وجود حباب قیمت در بازارهای بین المللی نفت با استفاده از آزمون های ریشه واحد بازگشتی (GSADF، RADF، SADF) است. در این چارچوب از داده های ماهانه قیمت نفت برنت، وست تگزاس، ایران و عمان در بازه زمانی ۱۹۸۰:۰۱ تا ۲۰۱۸:۰۶ استفاده شد.  یافته­ها: نتایج نشان داد که قیمت های نفت ایران،  برنت، عمان و وست تگزاس به ترتیب نه، ده، نه و هشت دوره حبابی را تجربه کرده اند. همچنین اگرچه تا حدودی تاریخ حباب های مذکور به یکدیگر نزدیک است اما از منظر ساختار حباب با یکدیگر اختلاف دارند به طوری که ساختار حباب قیمت های نفت ایران،  برنت، عمان و وست تگزاس به ترتیب ۴۴%، ۵۰%، ۳۷% و ۲۵% از نوع حباب های چندگانه می باشد.نتیجه:تغییرات قیمت نفت و به ویژه وقوع حباب در این بازار می تواند سیگنال مهمی به سیاستگذاران بدهد؛ چراکه حبابی بودن این بازار خود می تواند نشان دهنده ترس از یک سقوط اقتصادی در بین سرمایه گذاران (به عنوان یکی از علائم اولیه هشدار در مورد وقوع بحران مالی) باشد. بنابراین اطلاع از زمان وقوع حباب های نفتی برای سیاست گذاران از اهمیت زیادی برخوردار است؛ چراکه این حباب ها پیامدهای بالقوه ای بر ثبات مالی ایجاد خواهند کرد. از طرف دیگر اطلاع از وقوع حباب به تنهایی کافی نیست بلکه سیاستگذار باید در مواجه با این شرایط بتواند بین مشاهده تحولات و سقوط بازار و یا مبارزه با فعالیت های سفته بازانه تصمیم گیری کند؛ که این خود می تواند موضوع مطالعه ای کامل برای بررسی هرچه دقیق تر این امر باشد. به عنوان مثال با اطلاع از اثر بالقوه دلار بر حباب های قیمت نفت، بانک مرکزی می تواند برای جلوگیری از اتخاذ تصمیمات غلط پولی از نوسان قیمت دلار جلوگیری کرده و قیمت را تثبیت نماید. در نتیجه اتخاذ چنین تصمیمی احتمال کاهش فعالیت های سفته بازانه به نفع تثبیت قیمت کالاهای اساسی از جمله نفت خام وجود دارد.

کلیدواژه ها:

حباب ، نفت ، برنت ، وست تگزاس ، آزمون های ریشه واحد بازگشتی