تحلیل هم آیی ریشه ای واژگان قرآن کریم بر پایه شبکه های معنایی

هم آیی واژگان به عنوان یکی از مبانی اساسی تحلیل معنایی متن، بیانگر رابطه ای نظام مند میان واحدهای زبانی است که در بافت زبانی متن شکل می گیرد. در قرآن کریم، این پدیده نه تصادفی بلکه هدفمند و در خدمت القای مفاهیم و معانی مورد نظر است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل هم آیی ریشه ای واژگان قرآن کریم بر پایه رویکرد شبکه ای انجام شده است. بدین منظور، 1795 ریشه قرآنی موجود در 6232 آیه، به عنوان گره های شبکه در نظر گرفته شده و به ازای هر بار هم آیی دو ریشه در یک آیه، یالی میان آن دو برقرار گردیده است. مجموع یال های هم آیی در این شبکه 7920 یال محاسبه شده است. نتایج تحلیل شبکه ای نشان می دهد که واژگان قرآنی در قالب اجتماعات معنایی مشخصی سازمان دهی شده اند که هر اجتماع، خوشه ای از ریشه های هم حوزه را در بر می گیرد. این اجتماعات معنایی، بازتابی از ساختار مفهومی قرآن کریم و روابط درونی آن است. یافته های پژوهش حاکی از آن است که رویکرد شبکه ای مبتنی بر هم آیی ریشه ای، ابزاری کارآمد برای کشف الگوهای معنایی پنهان در متن قرآن و تحلیل ساختار مفهومی آن فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

هم آیی واژگانی ، ریشه شناسی ، شبکه معنایی ، قرآن کریم ، تحلیل شبکه اجتماعی