تاثیر «حضور ذهن معلم» بر مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری

چکیدهحضور ذهن معلم یکی از مولفه های مهم کیفیت تعاملات آموزشی است که می تواند از طریق افزایش توجه به موقعیت جاری کلاس، تنظیم هیجانات، کاهش واکنش های تکانشی و بهبود کیفیت ارتباط معلم و دانش آموز، شرایط مساعدتری برای مشارکت فعال فراگیران ایجاد کند. هدف پژوهش حاضر بررسی وضعیت حضور ذهن معلمان و مشارکت فعال دانش آموزان و بررسی میزان مطلوبیت این دو متغیر در محیط آموزشی است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش را معلمان دوره متوسطه تشکیل دادند و در الگوی حاضر، ۱۲۰ نفر به عنوان نمونه در نظر گرفته شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ای مبتنی بر مولفه های مقیاس Mindfulness in Teaching Scale فرانک، جنینگز و گرینبرگ و مولفه های مشارکت تحصیلی مطرح شده در ادبیات پژوهشی فردریکس، بلومنفلد و پاریس بود. داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و آزمون t تک نمونه ای تحلیل شدند. نتایج نمونه ای نشان داد توزیع نمرات متغیرهای پژوهش با فرض نرمال بودن سازگار است. همچنین میانگین حضور ذهن معلم و مشارکت فعال دانش آموزان از مقدار متوسط نظری بالاتر بود و تفاوت مشاهده شده از نظر آماری معنادار بود. یافته ها با این دیدگاه همسو است که حضور ذهن معلم صرفا یک ویژگی فردی نیست، بلکه می تواند در کیفیت ارتباط معلم دانش آموز، مدیریت هیجان های کلاس، پاسخ گویی به نیازهای یادگیرندگان و ایجاد محیطی امن برای پرسش، گفت وگو و مشارکت نقش داشته باشد. بر اساس یافته های پژوهش، توجه به آموزش مهارت های حضور ذهن، خودتنظیمی هیجانی و گوش دادن آگاهانه در برنامه های توانمندسازی حرفه ای معلمان می تواند زمینه را برای افزایش مشارکت فعال دانش آموزان فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: حضور ذهن ، ذهن آگاهی معلم ، مشارکت فعال ، مشارکت تحصیلی ، یادگیری ، تعامل معلم و دانش آموز ، محیط کلاس.