بررسی تاثیر هوش مصنوعی مولد بر تقویت مهارت حل مسئله و تفکر الگوریتمی دانش آموزان

چکیدهظهور هوش مصنوعی مولد، به ویژه ابزارهایی مبتنی بر مدل های زبانی بزرگ مانند ChatGPT، فرصت های تازه ای را برای تحول در فرایند یاددهی یادگیری فراهم کرده است. یکی از مهم ترین حوزه هایی که می تواند از این فناوری تاثیر بپذیرد، پرورش مهارت حل مسئله و تفکر الگوریتمی دانش آموزان است. تفکر الگوریتمی به توانایی تحلیل مسئله، شکستن آن به اجزای کوچک تر، شناسایی الگوها، طراحی گام های منطقی، ارزیابی راه حل و اصلاح آن اشاره دارد و از مهارت های بنیادین در آموزش علوم رایانه و برنامه نویسی به شمار می رود.این مقاله با رویکردی تحلیلی مروری، به بررسی ظرفیت های هوش مصنوعی مولد در تقویت این مهارت ها می پردازد. یافته های پژوهش های جدید نشان می دهد که استفاده هدفمند از هوش مصنوعی می تواند از طریق ارائه بازخورد فوری، تولید نمونه های متنوع، ارائه راهنمایی مرحله ای، کمک به اشکال زدایی کد و ایجاد فرصت برای مقایسه و ارزیابی راه حل های مختلف، زمینه رشد مهارت های شناختی سطح بالاتر را فراهم کند. برای نمونه، یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۵ بر پایه ۲۶ مطالعه تجربی، اثر مثبت متوسط تا نسبتا بالا از یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی بر تفکر محاسباتی دانش آموزان گزارش کرده است (Hedges’ g=۰.۵۵۳). همچنین مطالعات مربوط به استفاده از ChatGPT در آموزش برنامه نویسی، بهبود تفکر محاسباتی، خودکارآمدی برنامه نویسی و انگیزش یادگیری را گزارش کرده اند. با این حال، استفاده بدون راهبرد از هوش مصنوعی ممکن است به وابستگی دانش آموز، کاهش تلاش ذهنی، پذیرش پاسخ های نادرست و تضعیف فرایند تفکر مستقل منجر شود. بنابراین، نتیجه اصلی مقاله آن است که هوش مصنوعی مولد زمانی بیشترین اثر آموزشی را دارد که به عنوان «همراه و مربی حل مسئله» به کار گرفته شود، نه به عنوان «حل کننده مسئله به جای دانش آموز». بر این اساس، الگوی پیشنهادی مقاله، استفاده مرحله ای از هوش مصنوعی شامل تحلیل مسئله، طراحی الگوریتم، دریافت راهنمایی، تولید یا اصلاح راه حل، آزمون، ارزیابی و بازاندیشی است.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی مولد، تفکر الگوریتمی، حل مسئله، تفکر محاسباتی، ChatGPT، آموزش برنامه نویسی، دانش آموزان، یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی.