کلاس امن، یادگیری عمیق؛ نقش معلم در کاهش ترس از اشتباه

ترس از اشتباه یکی از موانع مهم مشارکت فعال، پرسشگری، خلاقیت و یادگیری عمیق دانش آموزان در کلاس درس است. دانش آموزی که اشتباه را مساوی با شکست، سرزنش، تمسخر یا کاهش ارزشمندی خود تلقی می کند، معمولا از پاسخ دادن، سوال پرسیدن، اظهار نظر و تجربه کردن راه حل های جدید اجتناب می کند. در چنین شرایطی، کلاس درس از محیطی برای تجربه، کاوش و ساخت دانش به محیطی برای محافظت از خود در برابر خطا تبدیل می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلم در ایجاد کلاس امن و کاهش ترس دانش آموزان از اشتباه انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش بر مفاهیم امنیت روان شناختی، خودکارآمدی، ذهنیت رشد، بازخورد سازنده، یادگیری از خطا و رابطه امن معلم و دانش آموز استوار است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری پیشنهادی شامل دانش آموزان دوره متوسطه و نمونه پژوهش ۲۰۰ نفر در نظر گرفته شده است. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه پژوهشگرساخته ۲۰ گویه ای در پنج مولفه ایجاد امنیت روانی، واکنش معلم به اشتباه، بازخورد سازنده، فرصت تجربه و اصلاح خطا و حمایت از مشارکت دانش آموزان است. روایی محتوایی ابزار با استفاده از نظر متخصصان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ قابل بررسی است. برای تحلیل داده ها از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و آزمون t تک نمونه ای استفاده می شود. نتایج مورد انتظار نشان می دهد هرچه دانش آموزان رفتار معلم را حمایتگرتر، غیرتحقیرآمیزتر و پذیرنده تر ادراک کنند، ترس آنان از اشتباه کاهش یافته و تمایل آنان به مشارکت، پرسشگری، آزمون راه حل های مختلف و یادگیری عمیق افزایش می یابد. بر این اساس، نقش معلم تنها انتقال محتوای درسی نیست، بلکه ایجاد فرهنگی است که در آن اشتباه به عنوان بخشی طبیعی از فرایند یادگیری شناخته شود.واژگان کلیدی: امنیت روانی کلاس، ترس از اشتباه، معلم، یادگیری عمیق، بازخورد سازنده، خودکارآمدی، ذهنیت رشد، یادگیری از خطا.