طراحی چارچوب اخلاق حرفه ای معلم تحول آفرین در استفاده از هوش مصنوعی در مدارس هوشمند

گسترش سریع هوش مصنوعی و توسعه مدارس هوشمند، نقش و مسئولیت های حرفه ای معلمان را با تغییرات اساسی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش، علاوه بر فرصت هایی مانند شخصی سازی یادگیری، تحلیل داده های آموزشی، تسهیل ارزشیابی و افزایش کارآمدی فرایند تدریس، چالش های اخلاقی مهمی همچون حفظ حریم خصوصی، امنیت داده های دانش آموزان، عدالت آموزشی، شفافیت تصمیم گیری، مالکیت فکری، صداقت علمی و مسئولیت پذیری حرفه ای ایجاد می کند. پژوهش حاضر با هدف طراحی چارچوب اخلاق حرفه ای معلم تحول آفرین در استفاده از هوش مصنوعی در مدارس هوشمند انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی با رویکرد آمیخته اکتشافی در نظر گرفته شد. در بخش کیفی، مولفه های اخلاق حرفه ای از طریق بررسی مبانی نظری و مطالعات مرتبط و دریافت دیدگاه صاحب نظران تعلیم و تربیت، مدیریت آموزشی، فناوری آموزشی و هوش مصنوعی شناسایی شد و در بخش کمی، مولفه های استخراج شده مورد بررسی و اعتبارسنجی قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که چارچوب اخلاق حرفه ای معلم تحول آفرین در استفاده از هوش مصنوعی بر مجموعه ای از مولفه های به هم پیوسته شامل مسئولیت پذیری حرفه ای، حفاظت از حریم خصوصی و امنیت داده ها، عدالت و برابری آموزشی، شفافیت و پاسخگویی، صداقت علمی و رعایت مالکیت فکری، تفکر انتقادی و سواد هوش مصنوعی، نظارت انسانی بر تصمیم های الگوریتمی، حفظ کرامت و استقلال دانش آموز، استقلال و قضاوت حرفه ای معلم و توسعه حرفه ای مستمر استوار است. بر اساس یافته ها، هوش مصنوعی نباید جایگزین قضاوت حرفه ای و رابطه انسانی معلم شود، بلکه باید به عنوان ابزاری در خدمت اهداف آموزشی و تربیتی مورد استفاده قرار گیرد. در نتیجه، تحقق مدرسه هوشمند اخلاق مدار مستلزم پیوند همزمان شایستگی فناورانه، دانش تربیتی و مسئولیت اخلاقی معلمان است. چارچوب پیشنهادی می تواند مبنایی برای تدوین سیاست های مدرسه، برنامه های توانمندسازی معلمان و ضوابط استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در محیط های آموزشی فراهم آورد.