(نقش مدل سازی اطلاعات ساختمان و واقعیت افزوده در ارتقای درک فضایی و تجسم نقشه های اجرایی هنرجویان)

یکی از چالش های بنیادین و مزمن در نظام آموزش های فنی و مهارتی، ناتوانی بخش قابل توجهی از هنرجویان رشته ساختمان در پیوند دادن مبانی ترسیمی دوبعدی با واقعیت های اجرایی و سه بعدی سازه ها در محیط کارگاه است. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی جامع میزان اثربخشی به کارگیری فناوری های مدل سازی اطلاعات ساختمان و سامانه های واقعیت افزوده بر بهبود توانایی چرخش ذهنی، ارتقای درک فضایی و تسهیل خوانش نقشه های سازه ای و اجرایی در میان هنرجویان دوره دوم متوسطه فنی و حرفه ای است. این پژوهش از نوع مطالعات کاربردی بوده و با روش شبه آزمایشی همراه با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه گواه به مرحله اجرا درآمد. جامعه آماری پژوهش را کلیه هنرجویان رشته ساختمان در هنرستان های وابسته به آموزش و پرورش تشکیل دادند. نمونه آماری شامل هشتاد هنرجو بود که از طریق روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای گزینش شده و با انتساب تصادفی در دو گروه چهل نفره آزمایش و گواه قرار گرفتند. ابزارهای گردآوری اطلاعات شامل آزمون استاندارد چرخش ذهنی و همچنین آزمون محقق ساخته تحلیل و خوانش نقشه های اجرایی سازه مشتمل بر پرسش های تفسیری پیرامون آرماتوربندی، اتصالات فلزی و عناصر باربر بود. روایی محتوایی و صوری آزمون ها به تایید استادان و هنرآموزان صاحب نظر رسید و پایایی آن ها از طریق آزمون مجدد و همسانی درونی به اثبات رسید. گروه آزمایش تحت یک پروتکل آموزشی مدون مبتنی بر نمایش لایه های چندبعدی و واکاوی واقعیت افزوده قرار گرفت، در حالی که گروه گواه همان سرفصل ها را صرفا با نقشه های کاغذی و تدریس کلامی فرا گرفتند. داده ها با شاخص های آمار توصیفی و آزمون های تحلیل کوواریانس تک متغیره و چندمتغیره تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که آموزش مبتنی بر این فناوری ها موجب ارتقای چشمگیر، معنادار و پایدار نمرات گروه آزمایش در هر دو متغیر درک فضایی و توانایی حل مسائل اجرایی نقشه شده است. این دستاوردها گویای آن است که پیوند میان تصاویر واقعی و مدل های شبیه سازی شده، فرآیند شناختی ذهن هنرجو را تقویت نموده و اضطراب ناشی از ابهام تصویری را برطرف می سازد.واژگان کلیدی: مدل سازی اطلاعات ساختمان، واقعیت افزوده، درک فضایی، نقشه های اجرایی، آموزش فنی و حرفه ای