اندیشه های عرفانی در اشعار مولانا

پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تبیین مهم ترین مولفه های اندیشه عرفانی در سروده های جلال الدین محمد بلخی (مولانا) و بازشناسی کارکرد تربیتی و هستی شناختی آن تدوین یافته است. روش گردآوری داده ها در این مطالعه، مبتنی بر شیوه اسنادی و کتابخانه ای با تمرکز بر متون اصلی، به ویژه مثنوی معنوی و دیوان شمس تبریزی، بوده است. روند اجرای پژوهش با استخراج گزاره ها، تمثیل ها و مضامین کلیدی مرتبط با سلوک عرفانی و جهان بینی مولانا آغاز شده و سیر نظری تحول آگاهی انسان در شعر او مورد ردیابی قرار گرفته است. الگوی تحلیلی حاکم بر مطالب، روش توصیفی–تحلیلی با رویکرد تحلیل محتوای کیفی و تفسیری متن است که ساختار معنایی ابیات را در بستر سنت عرفان اسلامی و شهودی رمزگشایی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که اندیشه عرفانی مولانا بر ارکانی چون وحدت وجود، عشق به مثابه موتور محرک آفرینش، نفی خودبینی (فنای نفس) و حرکت به سوی ادراک حقیقت متعالی بنا شده است. نتایج همچنین حاکی از آن است که مولانا از قالب شعر و صنایع تمثیلی به شیوه ای پویا برای تبدیل مفاهیم تجریدی به تجارب ملموس روحی و معرفتی بهره می گیرد. سرانجام، تحلیل ها بیانگر این است که غایت نهایی عرفان مولوی، رهایی انسان از تنگنای خودمحوری و نیل به جاودانگی، بقای فی الله و بازگشت به اصل خویشتن در پرتو نور هدایت الهی است

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: اندیشه عرفانی ، مولانا ، مثنوی معنوی ، دیوان شمس ، وحدت وجود ، عشق عرفانی ، فنا و بقا.