تغییر الگوی مهمانی ومهمان نوازی در جامعه ایرانی

مهمانی و مهمان نوازی از دیرپاترین عناصر فرهنگ اجتماعی ایرانیان است که در طول تاریخ، افزون بر کارکرد تفریحی و خانوادگی، در ایجاد پیوندهای خویشاوندی، تقویت اعتماد اجتماعی، انتقال ارزش ها، حفظ سنت ها و بازتولید هویت فرهنگی نقش داشته است. با وجود تداوم اهمیت این ارزش فرهنگی، شکل، زمان، مکان، تعداد افراد و شیوه برگزاری مهمانی ها در جامعه معاصر ایران دستخوش تغییرات قابل توجهی شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییر الگوی مهمانی و مهمان نوازی در جامعه ایرانی و شناسایی مهم ترین عوامل موثر بر این تغییر انجام شده است. چارچوب نظری پژوهش بر مفاهیمی همچون تغییر سبک زندگی، تحول خانواده، فردگرایی، تغییر الگوی مصرف، تحولات ارتباطی و رسانه ای، کاهش زمان فراغت، افزایش هزینه های زندگی، تغییر مناسبات نسلی و تحول معنای مهمان نوازی استوار است. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها توصیفی پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش را افراد بزرگسال ایرانی تشکیل می دهند و ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساخته بر اساس مطالعات پیشین و ادبیات نظری پژوهش است. برای بررسی توزیع داده ها از آزمون کولموگروف اسمیرنوف و برای بررسی وضعیت متغیرها نسبت به مقدار متوسط نظری از آزمون تی تک نمونه ای استفاده شده است. نتایج الگوی نمونه نشان می دهد که مهمانی در جامعه ایرانی از شکل سنتی، گسترده، خانوادگی و نسبتا منظم به سمت مهمانی های کوچک تر، کوتاه تر، برنامه ریزی شده تر و متاثر از محدودیت های زمانی و اقتصادی حرکت کرده است. همچنین استفاده از پیام رسان ها برای هماهنگی، کاهش دیدارهای بدون هماهنگی، افزایش تمایل به دیدار در محیط های عمومی، رستوران ها و فضاهای تفریحی و کاهش برخی تشریفات سنتی از نشانه های تحول الگوی مهمان نوازی است. با وجود این تغییرات، کارکرد عاطفی، خویشاوندی و ارتباطی مهمانی همچنان اهمیت خود را حفظ کرده است. بنابراین، تحول مهمانی را نمی توان به معنای از بین رفتن مهمان نوازی ایرانی دانست، بلکه باید آن را نوعی بازتنظیم فرهنگی و سازگاری یک سنت دیرپا با شرایط جدید اجتماعی تلقی کرد.واژگان کلیدی: مهمانی، مهمان نوازی، فرهنگ ایرانی، سبک زندگی، تغییر اجتماعی، خانواده، روابط اجتماعی، سرمایه