توسعه چارچوب مفهومی هم هوشی (Co-Intelligence) در بازآفرینی فرایند یاددهی-یادگیری: تحلیلی مبتنی بر نظریه های یادگیری و عاملیت انسانی

ظهور هوش مصنوعی مولد، نظام های آموزشی سنتی را با چالش های بی سابقه ای مواجه ساخته و ضرورت بازتعریف نقش یادگیرنده، معلم و معیارهای سنجش کیفیت یادگیری را آشکار کرده است. پژوهش حاضر با هدف توسعه و تبیین چارچوب مفهومی «هم هوشی» (Co-Intelligence) به عنوان رویکردی برای بازآفرینی فرآیندهای یاددهی–یادگیری انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل محتوای جهت یافته انجام گرفته است. داده ها از کتاب «هم هوشی، کار و زندگی با هوش مصنوعی» و مجموعه ای هدفمند از منابع نظری و پژوهشی منتخب از پایگاه های علمی بین المللی در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، همراه با منابع نظری بنیادین و اسناد سیاستی مرتبط، گردآوری و با استفاده از کدگذاری و سازمان دهی مفهومی و تحلیل شدند. یافته های پژوهش نشان داد که چارچوب هم هوشی بر پنج محور اصلی استوار است. نخست آنکه ماهیت دانش در این رویکرد از یک منبع ثابت به جریانی تعاملی میان انسان و سیستم های هوشمند تغییر می یابد. دوم، نقش یادگیرنده که از دریافت کننده منفعل دانش به کنشگری خودتنظیم گر، ارزیاب انتقادی و در نهایت یادگیرنده هم هوش، تحول پیدا می کند. همچنین این چارچوب با تقویت مدیریت بار شناختی، زمینه ارتقای تفکر انتقادی را فراهم می سازد. از سوی دیگر، نقش معلم از انتقال دهنده محتوا به طراح داربست های هوشمند و هدایتگر اخلاقی تغییر می کند و سنجش یادگیری نیز از تمرکز بر محصول نهایی به ارزیابی فرآیند یادگیری و کیفیت تعامل انسان و هوش مصنوعی حرکت می کند. بر اساس این یافته ها، هم هوشی می تواند به عنوان یک چارچوب نوین آموزشی، زمینه بازطراحی فرآیندهای یاددهی–یادگیری، شخصی سازی آموزش و تقویت عدالت آموزشی را فراهم نماید.

کلیدواژه ها:

هم هوشی ، هوش مصنوعی مولد ، مدیریت آموزشی ، تفکر انتقادی ، یادگیری شخصی سازی شده ، عدالت آموزشی