نقش پدر در تربیت فرزند از دیدگاه قرآن و روایات با تاکید بر داستان زندگی انبیا

خانواده اساسی ترین کانون رشد انسانی و نخستین بستر جامعه پذیری و تعالی روحی است که قوام آن بر پایه پیوند عاطفی، اخلاقی و مسئولیتی والدین استوار است. در چارچوب جهان بینی وحیانی، پدیده تربیت محدود به برآوردن احتیاجات زیستی، معیشتی و امنیتی فرزند نبوده، بلکه فرآیندی فراگیر، چندوجهی و غایت مند به شمار می آید که حیات فکری، رشد عاطفی، استقلال شخصیتی، تعهد اجتماعی و کمال معنوی فرزند را دربرمی گیرد. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با واکاوی موشکافانه متن قرآن کریم، جوامع حدیثی شیعه و اهل سنت و منظومه رفتاری انبیای الهی، به تبیین نقش محوری پدر در فرآیند تربیت می پردازد. بازخوانی داستان های قرآنی نشان می دهد الگوهایی ماندگار نظیر گفت وگوی سرشار از مهر و تبیین عقلانی حضرت ابراهیم با اسماعیل، شفقت توام با بصیرت روان شناختی حضرت یعقوب با یوسف، سیره موعظه گرانه و نظام مند لقمان حکیم، مدارای مسئولانه و روشنگرانه حضرت نوح در رویارویی با طغیان فرزند و راهبری ایمانی رسول گرامی اسلام، ارکان الگوی پدری وحیانی را پایه ریزی کرده اند. یافته های پژوهش آشکار می سازد که پدر در الگوی اسلامی، تکیه گاه روانی، مرشد اخلاقی، ضامن مصونیت فکری و شاخص عینی ارزش هاست، نه یک کارگزار صرف اقتصادی؛ ضمن آن که مسئولیت تربیتی پدر بر بستر تکریم، آزادی در چارچوب هدایت، و پرهیز از جبرگرایی تحمیلی جریان دارد.

کلیدواژه ها:

نقش پدر ، تربیت فرزند ، قرآن کریم ، روایات اسلامی ، سیره تربیتی انبیا ، خانواده ، تربیت دینی