سنجش نقش ادبیات تعاملی و متون تمثیلی در پرورش تفکر انتقادی، درک متن و کاربست ارزش های اخلاقی–پداگوژیک در یادگیرندگان

پژوهش حاضر با هدف سنجش نقش ادبیات تعاملی و متون تمثیلی در پرورش تفکر انتقادی، درک متن و کاربست ارزش های اخلاقی–پداگوژیک در یادگیرندگان دوره ابتدایی به مرحله اجرا درآمد. طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با پیش آزمون، پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی شهرستان شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ تشکیل دادند که از میان آن ها ۶۰ دانش آموز با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه ۳۰ نفره آزمایش و کنترل جای دهی شدند. ابزارهای جمع آوری داده ها شامل آزمون مهارت های تفکر انتقادی کودکان، آزمون استاندارد درک مطلب خوانداری و پرسش نامه محقق ساخته کاربست ارزش های اخلاقی–پداگوژیک با روایی صوری، محتوایی و پایایی تاییدشده بودند. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۷۵ دقیقه ای تحت مداخله آموزشی مبتنی بر تحلیل تعاملی متون تمثیلی، حلقه های کندوکاو فلسفی-ادبی و ایفای نقش داستانی قرار گرفت، درحالی که گروه کنترل روش های سنتی و معمول آموزش متن محور را دریافت نمود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک متغیری و چندمتغیری در نرم افزار آماری مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته های حاصل از تحلیل آماری نشان داد که آموزش مبتنی بر ادبیات تعاملی و حکایات تمثیلی موجب ارتقای معنادار نمرات پس آزمون در مولفه های استدلال انتقادی، ارزیابی شواهد، درک عمیق معنای متن، استنباط مضامین پنهان و قضاوت های اخلاقی-پداگوژیک در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل گردیده است. بر این اساس، تلفیق متون تمثیلی با روش های تعاملی بستری راهبردی برای پیوند میان خردورزی شناختی و تربیت اخلاقی در مدارس فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

ادبیات تعاملی ، متون تمثیلی ، تفکر انتقادی ، درک متن ، ارزش های اخلاقی–پداگوژیک ، آموزش ابتدایی