بررسی رویکرد اتحادیه اروپا و ایران در مدیریت پسماندهای پلاستیکی شهری با دیدگاه اقتصاد چرخشی

گذار از اقتصاد خطی به اقتصاد چرخشی در مدیریت پسماندهای پلاستیکی شهری، یکی از چالش های محوری توسعه پایدار شهرهای معاصر محسوب می شود. این پژوهش با هدف مقایسه عملکرد اتحادیه اروپا و ایران در مدیریت پسماند پلاستیکی از منظر اقتصاد چرخشی انجام شده است. مقایسه بر اساس شش پارامتر کلیدی چارچوب قانونی و نظارتی، الگوهای مصرف و تولید، سرعت و کیفیت بازیافت، سیستم های جمع آوری و دفع، به کارگیری فناوری های نوین و دقت در تفکیک و دسته بندی ضایعات در منبع صورت گرفته است. یافته ها نشان می دهد که اتحادیه اروپا با تلفیق قوانین پیشگیرانه، اهداف کمی الزام آور (مانند هدف ۵۵ درصد بازیافت پلاستیک تا سال ۲۰۳۰) و زیرساخت های فنی یکپارچه، در مسیر سیستماتیکی به سمت اقتصاد چرخشی حرکت می کند؛ به طوری که نرخ بازیافت پلاستیک در این منطقه به ۲۶.۵ درصد رسیده و از نرخ دفن ۲۳.۵ درصد، پیشی گرفته است. در مقابل، ایران علی رغم تصویب قوانین اولیه (مانند قانون مدیریت پسماند ۱۳۸۳)، با چالش های ساختاری جدی نظیر: ضعف در اجرای موثر سیاست ها، نبود زیرساخت های منسجم برای بازیافت، وابستگی گسترده به بخش غیررسمی و فقدان شفافیت در آمارهای رسمی مواجه است. این عوامل باعث شده اند که نرخ بازیافت پلاستیک در ایران کمتر از ۱۴ درصد باقی بماند و بیش از ۸۴ درصد پسماندهای پلاستیکی بدون جداسازی دفن شوند. این مطالعه نشان می دهد که گذار موثر به اقتصاد چرخشی در ایران مستلزم اصلاحات اساسی نظیر اجرای قانون، رفع قیمت گذاری دستوری، تقویت نهادهای نظارتی، استانداردسازی، شفاف سازی داده ها و فعال سازی مشارکت آگاهانه شهروندی، نه صرفا احداث کارخانه های بازیافت است.

کلیدواژه ها:

اقتصاد چرخشی ، بازیافت پلاستیک ، مدیریت پسماند شهری ، اتحادیه اروپا