مدل تابع فاصله جهت دار دو مرحله ای (DDF) تحت انواع مدل های DEA

در این پژوهش، یک مدل تحلیل پوششی داده های دو مرحله ای مبتنی بر تابع فاصله جهت دار (DDF) برای ارزیابی کارایی سیستم های دو مرحله ای ارائه شده است. با توجه به نقش شاخص های میانی به عنوان خروجی مرحله اول و ورودی مرحله دوم، سه رویکرد مستقل، ارتباطی و تعاونی برای مدل سازی این شاخص، معرفی شده است. در رویکرد مستقل، قید شاخص میانی در هر دو مرحله به طور جداگانه در نظر گرفته می شود و ارتباطی بین دو مرحله، وجود ندارد. این ویژگی، تشخیص ناهماهنگی بین مراحل را ممکن می سازد. رویکرد ارتباطی با اعمال یک قید نامساوی، مازاد یا کمبود تولید محصولات میانی را شناسایی می کند و به این ترتیب از هدر رفت مازاد تولید جلوگیری می کند. رویکرد تعاونی، با قید برابری، بین دو مرحله، هماهنگی کامل فرض می کند و بهترین حالت را برای سیستم های متمرکز ارائه می دهد. مدل های مذکور بر روی یک مجموعه ۱۰ واحدی متغیرهای تصمیم گیری با ساختار دو مرحله ای پیاده سازی شده اند. نتایج نشان می دهد رویکرد مستقل، بیشترین تعداد کارا را شناسایی می کند، در حالی که رویکرد ارتباطی و تعاونی تعداد واحدهای کمتری را کارا ارزیابی می کنند. این تفاوت چشمگیر، نشان دهنده تاثیر مستقیم نحوه مدل سازی شاخص میانی بر نتایج کارایی و تصمیم گیری مدیریتی است. به عبارت دیگر، هر چه فضای جواب محدودتر شود، مدل سخت گیرانه تر عمل کرده و تعداد واحدهای کارا را کاهش می دهد. مدل های پیشنهادی، به دلیل خطی بودن، قابلیت پیاده سازی آسان با نرم افزارهای استاندارد برنامه ریزی خطی را دارند و می توانند در صنایع مختلف از جمله تولید، خدمات، بهداشت و درمان، زنجیره تامین و... مورد استفاده قرار گیرند. انتخاب رویکرد مناسب باید بر اساس ساختار سازمانی و میزان وابستگی مراحل صورت پذیرد.

کلیدواژه ها:

تحلیل پوششی داده ها ، مدل تابع فاصله جهت دار ، کارایی ، سیستم های دو مرحله ای