احیا و بازسازی واحدهای اقتصادی راکد از طریق انتقال تکنولوژی: مروری بر مدل ها و چارچوب پیشنهادی

واحدهای صنعتی راکد یا نیمه فعال، به دلایلی نظیر فرسودگی فناورانه، ناترازی مالی، تحریم های فناورانه و مدیریت ناکارآمد، بخش قابل توجهی از ظرفیت نصب شده تولیدی در اقتصادهای در حال توسعه از جمله ایران را غیرفعال نگه می دارند. یکی از راهبردهای اصلی احیای این واحدها، دسترسی به فناوری روزآمد از طریق کانال های مختلف انتقال تکنولوژی است. در این مقاله، ابتدا ادبیات مربوط به بازسازی/احیای بنگاه های در بحران (Corporate Turnaround) و ادبیات انتقال تکنولوژی به صورت جداگانه مرور و سپس در قالب یک چارچوب مفهومی یکپارچه برای فرایند احیای واحدهای اقتصادی راکد از طریق انتقال تکنولوژی ترکیب می شوند. علاوه بر چارچوب مفهومی، یک مدل کمی چندمعیاره برای انتخاب روش مناسب انتقال تکنولوژی (از میان کمک فنی، لیسانس، سرمایه گذاری مشترک، تحویل کلید، ادغام و تملک، و پارک های علمی-فناوری) بر اساس معیارهای هزینه، سرعت اجرا، تناسب با دانش فنی موجود و ریسک وابستگی به فناور خارجی ارائه می شود. نتایج نشان می دهد انتخاب روش انتقال تکنولوژی باید متناسب با شدت آسیب واحد، سطح دانش فنی موجود نیروی انسانی و میزان تحمل پذیری ریسک وابستگی فناورانه صورت گیرد و رویکرد یکسان برای همه واحدهای راکد، اثربخشی محدودی خواهد داشت.

کلیدواژه ها:

احیای واحدهای اقتصادی ، واحدهای راکد صنعتی ، انتقال تکنولوژی ، بازسازی بنگاه ، تصمیم گیری چندمعیاره