ارائه یک مدل برنامه ریزی ریاضی دوهدفه جهت کاهش هزینه های لجستیک و آلودگی های محیط زیستی در زنجیره تامین پالایشگاهی تحت عدم قطعیت: مطالعه موردی پالایشگاه کرمانشاه

مدیریت زنجیره تامین فرآورده های نفتی به دلیل پیچیدگی های ساختاری در فرآیندهای تولید، ذخیره سازی و توزیع، نقشی حیاتی در اقتصاد ملی و پایداری کلان ایفا می کند. از سوی دیگر، تشدید قوانین زیست محیطی و لزوم کاهش گازهای گلخانه ای، صنایع پالایشگاهی را ملزم به بازنگری در برنامه ریزی های سنتی لجستیک نموده است. هدف این پژوهش، توسعه یک مدل ریاضی دوهدفه عدد صحیح مختلط (MILP) برای برنامه ریزی یکپارچه، تاکتیکی و استراتژیک در زنجیره تامین میعانات و فرآورده های نفتی است. تابع هدف اول مدل به دنبال کمینه سازی مجموع هزینه های زنجیره شامل خرید، حمل ونقل، عملیات تصفیه و نگهداری موجودی است، در حالی که تابع هدف دوم میزان انتشار گاز گلخانه ای دی اکسید کربن ناشی از ناوگان حمل ونقل و فرآیندهای فرآورده ای را کمینه می سازد. با توجه به ماهیت نوسانی بازار انرژی، عدم قطعیت در تقاضای فرآورده ها با استفاده از رویکرد بهینه سازی استوار مدل سازی شده است. جهت صحه گذاری و کاربرد عملی، مدل پیشنهادی برای زنجیره تامین پالایشگاه کرمانشاه (شامل میادین تامین کننده، پالایشگاه، مخازن و مبادی تقاضا) پیاده سازی شده است. برای حل مدل دوهدفه در ابعاد بزرگ، روش مجموع وزنی اعمال گردید و کارایی دو الگوریتم فراابتکاری هوشمند شامل الگوریتم گرگ خاکستری (GWO) و الگوریتم علف هرز مهاجم (IWO) مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجربی و تحلیل حساسیت اوزان اهداف نشان می دهد که مدل پیشنهادی نه تنها تعادلی کارآمد میان شاخص های اقتصادی و زیست محیطی برقرار می سازد، بلکه مرز پارتو حاصله، گزینه های تصمیم گیری استواری را در برابر نوسانات تقاضا در اختیار مدیران ارشد پالایشگاهی قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

زنجیره تامین پالایشگاهی ، برنامه ریزی ریاضی دوهدفه ، لجستیک سبز ، بهینه سازی استوار ، الگوریتم گرگ خاکستری ، پالایشگاه کرمانشاه