بررسی نظام آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان در عصر صفویه

پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان در عصر صفویه، با تاکید بر همبسته های سیاسی (مناسبات با همسایگان و امپراتوری های هم عصر) و تحولات عقیدتی‑مذهبی آن دوره انجام شده است. روش پژوهش، کتابخانه ای و مبتنی بر تحلیل اسناد و مدارک تاریخی، از جمله سفرنامه های جهانگردان اروپایی (به ویژه شاردن) و منابع معتبر داخلی است. در این مقاله، ویژگی های جمعیتی، شیوه های حکومت داری و فضای کلی حاکم بر جامعه ی صفوی به عنوان عوامل زمینه ساز موثر بر آموزش مدنظر قرار گرفته است. همچنین، مولفه هایی چون محتوای آموزشی، روش تدریس، مکان تحصیل، طبقات اجتماعی بهره مند از آموزش، و فراز و فرودهای نظام آموزشی در این دوره به طور نظام مند بررسی شده است. پیش زمینه ای از وضعیت آموزش در ادوار پیش از صفویه و نیز ویژگی های فرهنگی و نگرش جامعه به آموزش، زمینه ساز تحلیل های پژوهش است. یافته ها نشان می دهد که آموزش در عصر صفویه ترکیبی از سنت های پیشین، الزامات سیاسی‑مذهبی جدید و تاثیرپذیری از تعاملات برون مرزی بوده است. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت بازنگری در تصور خطی و یکدست از تاریخ آموزش در ایران، با تاکید بر نقش عوامل چندلایه ی سیاسی، عقیدتی و جمعیتی در شکل گیری نظام آموزشی عصر صفویه تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش تاریخی ، عصر صفویه ، جهانگردان اروپایی ، تغییرات عقیدتی ، سیاست های آموزشی ، جامعه شناسی تاریخی.