جایگاه تاریخ در آثار نظامی گنجوی (بازنمایی عهد ساسانی در منظومه خسرو و شیرین)

آثار نظامی گنجوی به ویژه منظومه خسرو و شیرین، از برجسته ترین نمونه های پیوند ادبیات داستانی با روایت های تاریخی در ادب فارسی است. نظامی با بهره گیری از منابع مکتوب و شفاهی روزگار خود، تصویری شاعرانه اما معنادار از دوره ساسانی ارائه می کند که گرچه با عناصر خیال و صنعت های ادبی آمیخته شده، اما ریشه در واقعیات تاریخی، مناسبات سیاسی و ساختار اجتماعی آن عصر دارد. در این مقاله نقش تاریخ در شکل دهی به شخصیت ها، رویدادها و فضاهای داستانی بررسی می شود و نشان داده می شود که شاعر چگونه با تلفیق تاریخ و هنر، روایت رسمی از پادشاهی خسرو پرویز را به روایتی ادبی، اخلاقی و هویتی تبدیل می کند. تحلیل تطبیقی میان داده های تاریخی و توصیفات نظامی بیانگر آن است که شاعر در عین وفاداری نسبی به استخوان بندی تاریخ، با آفرینش جزئیات تازه و برجسته سازی جنبه های عاطفی و فرهنگی، جهان ساسانی را بازآفرینی کرده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، ابعاد تاریخی، فرهنگی و روایی خسرو و شیرین را واکاوی می کند و نقش تاریخ را در غنای ادبی اثر نشان می دهد.

کلیدواژه ها:

نظامی گنجوی ، خسرو و شیرین ، تاریخ نگاری ادبی ، ساسانیان ، بازنمایی تاریخی ، روایت پردازی