تاثیر فرهنگ ایرانی بر مراسم و آیین تدفین مغولان و ایلخانان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی آیین تدفین در دو فرهنگ ایرانی و مغولی و واکاوی تاثیر فرهنگ ایرانی بر مراسم تدفین مغولان در دوره ایلخانی، با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و متون تاریخی دست اول انجام شده است. مسئله اصلی این پژوهش، چگونگی تاثیر فرهنگ ایرانی بر تحول آیین تدفین مغولان در دوره ایلخانی است. یافته-های تحقیق حاکی از آن است که مغولان پیش از ورود به ایران به جهانی مادی در زیر زمین باور داشتند که در آن خبری از بهشت و جهنم و داوری اعمال نبود. آداب تدفین آنان شامل دفن مخفیانه در مکان های ممنوعه «قوروق» به حالت چمباتمه، همراه با قربانی اسب، دفن اشیاء قیمتی، غذا و گاه غلامان و همسران بود. در مقابل، فرهنگ ایرانی، چه در دوره باستان و چه در دوره اسلامی بر آشکارسازی و بزرگداشت یاد مردگان از طریق آرامگاه سازی باشکوه، سنگ قبر و برگزاری مراسم یادبود فاتحه، خیرات، زیارت قبور، تاکید داشت. پس از استقرار ایلخانان در ایران، ایلخانان نخستین هلاکو، اباقا، احمد، ارغون همچنان به سنت دفن مخفیانه پایبند بودند، اما از دوره غازان خان به بعد، با پذیرش اسلام و تحت تاثیر مشاوران ایرانی، سنت آرامگاه سازی آشکار جایگزین «قوروق»شد. اوج این تاثیرپذیری درگنبد سلطانیه، آرامگاه اولجایتو تجلی یافت. با این حال این تغییر یک دفعه و کامل نبود و برخی سنت های کهن مغول همانند همراه کردن زر و زیور با جسد به شکل تلفیقی با آداب اسلامی ادامه یافت.

کلیدواژه ها:

تدفین ، مغولان ، فرهنگ ایرانی ، دوران ایلخانی.