توسعه معیارهای شاخص سلامت اکوسیستم فضای سبز شهری با استفاده از داده های سنجش از راه دور

فضاهای سبز شهری به عنوان رکن اساسی اکوسیستم های شهری، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی شهروندان، ارتقای تاب آوری محیط زیستی و تحقق توسعه پایدار ایفا می کنند. این فضاها علاوه بر فراهم آوری خدمات اکوسیستمی مانند تصفیه هوا، کاهش اثرات گرمای شهری و جذب آلاینده ها، به عنوان زیرساخت های حیاتی سلامت روانی و اجتماعی شهروندان نیز شناخته می شوند. با وجود اهمیت بالای این فضاها، ارزیابی سلامت اکوسیستم آن ها همچنان با چالش های جدی مواجه است و فقدان معیارهای جامع و علمی باعث شده است که تصمیم گیری های مدیریتی غالبا بر اساس داده های محدود، ارزیابی های مقطعی و روش های غیرسیستماتیک انجام شود. ضرورت انجام این پژوهش از آنجا ناشی می شود که بدون شاخص های قابل اعتماد و علمی، مدیریت فضای سبز شهری به شکل بهینه امکان پذیر نیست و برنامه ریزی های توسعه ای نمی تواند به اهداف پایداری و تاب آوری دست یابد. افزون بر این، افزایش فشارهای شهری و تغییرات اقلیمی، اهمیت پایش دقیق و مستمر سلامت اکوسیستم های سبز را بیش از پیش افزایش داده است. در چنین شرایطی، بهره گیری از فناوری های نوین مانند داده های سنجش از راه دور، فرصتی منحصربه فرد برای جمع آوری اطلاعات جامع و به روز فراهم می آورد. هدف اصلی این پژوهش، توسعه و طراحی شاخص های سلامت اکوسیستم فضای سبز شهری با استفاده از داده های سنجش از راه دور و ارائه چارچوبی تحلیلی–کاربردی برای پایش مستمر و علمی این فضاها است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی انجام شده و ضمن بررسی مفهومی سلامت اکوسیستم، شاخص های زیستی، ساختاری و عملکردی فضاهای سبز شهری را استخراج و در قالب یک چارچوب تلفیقی سازماندهی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که بهره گیری از داده های سنجش از راه دور، امکان پایش مستمر، ارزیابی علمی و کم هزینه سلامت اکوسیستم فضاهای سبز را فراهم کرده و می تواند به عنوان مبنای تصمیم گیری های مدیریتی و برنامه ریزی های شهری مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، چارچوب پیشنهادی قابلیت توسعه و بومی سازی در شهرهای مختلف را داشته و می تواند نقش موثری در ارتقای تاب آوری و پایداری شهری ایفا کند.

کلیدواژه ها:

سلامت اکوسیستم ، فضای سبز شهری ، سنجش از راه دور ، شاخص ترکیبی ، توسعه پایدار شهری.