واکاوی اثرات تغییرات کاربری زمین بر ساختار فضایی و سیمای منظر (Landscape) فضاهای سبز شهری

تغییرات کاربری زمین یکی از مهم ترین عوامل دگرگونی ساختار فضایی و سیمای منظر فضاهای سبز شهری به شمار می رود و می تواند از طریق کاهش مساحت، تکه تکه شدن، گسستگی و تغییر شکل لکه های سبز، کارکردهای زیست محیطی، اجتماعی و زیبایی شناختی آن ها را تضعیف کند. این پژوهش با هدف واکاوی سازوکار اثرگذاری تغییرات کاربری زمین بر الگوی پراکنش، پیوستگی و کیفیت منظر فضاهای سبز شهری انجام شده است. رویکرد پژوهش تحلیلی–تبیینی است و با بهره گیری از داده های مکانی، تصاویر ماهواره ای، سامانه اطلاعات جغرافیایی و سنجه های سیمای سرزمین، تغییرات کاربری زمین و پیامدهای فضایی آن ها را بررسی می کند. در این چارچوب، شاخص هایی همچون تعداد و تراکم لکه ها، میانگین اندازه لکه، بزرگ ترین لکه، فاصله نزدیک ترین همسایه، پیوستگی، پیچیدگی مرز و عدالت فضایی برای ارزیابی تحولات ساختاری به کار گرفته می شوند. یافته های نظری پژوهش نشان می دهد که گسترش ساخت وساز، توسعه شبکه معابر و تغییر کاربری اراضی باز، ضمن کاهش پیوستگی فضاهای سبز، موجب افزایش انزوای لکه ها، تشدید اثرات مرزی، کاهش نفوذپذیری زمین و افت کیفیت بصری منظر شهری می شود. بر این اساس، حفاظت از لکه های راهبردی، تقویت پیوندهای سبز، کنترل تغییرات کاربری و استقرار نظام پایش مستمر، پیش شرط دستیابی به ساختار سبز شهری پایدار و عادلانه است.

کلیدواژه ها:

تغییر کاربری زمین ، ساختار فضایی ، سیمای منظر شهری ، فضاهای سبز شهری ، پیوستگی اکولوژیک.