بررسی نقش هوش مصنوعی در تصمیم گیری مبتنی بر اقتصاد چرخشی (CE) در زنجیره تامین پایدار (مطالعه موردی: صنایع پتروشیمی منطقه پارس جنوبی)

مقدمه و هدف: با توجه به چالش های زیست محیطی و فشارهای اقتصادی سال های اخیر در صنعت پتروشیمی، گذار از مدل های اقتصادی خطی به اقتصاد چرخشی (CE) به یک ضرورت استراتژیک تبدیل شده است از سوی دیگر، با پیشرفت تکنولوژی و کارایی آن در صنعت، هم گرایی فناوری های هوش مصنوعی (AI) با اصول اقتصاد چرخشی، مسیر تازه ای را برای دست یابی به زنجیره های تامین پایدار باز نموده است. با توجه به شکاف پژوهشی و خلاء مطالعاتی در خصوص نحوه تعامل این فناوری ها در فرآیند تصمیم گیری مدیران برای مدیریت چرخه حیات محصولات پتروشیمی و کنترل مخاطرات زیست محیطی، پژوهش حاضر درصدد بررسی نقش هوش مصنوعی در بهبود و تسهیل تصمیم گیری های مبتنی بر اقتصاد چرخشی در زنجیره تامین پایدار صنعت پتروشیمی می باشد. روش کار: این مطالعه با رویکرد «کمی» به روش پیمایشی است، ابزار اندازه گیری پژوهش پرسشنامه محقق ساخته ای بود که روایی آن به روش روایی صوری و محتوایی سنجیده شده و در میان جامعه آماری پژوهش که متشکل از مدیران، کارشناسان خبره و تکنسین های تحصیل کرده (نخبگان متخصص در حوزه صنعت و فن آوری) شاغل در بخش های مختلف صنایع پتروشیمی پارس پخش گردید. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار Spss_۲۶ و استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه انجام پذیرفت. یافته ها: نتایج تحلیل همبستگی پیرسون نشان داد که بین توانمندی های هوش مصنوعی و تصمیم گیری های مبتنی بر اقتصاد چرخشی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۰۷۴/۰ = r؛ ۰۱/۰< P). نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه حاکی از آن بود که مدل پژوهش توانایی تبیین ۵۵ درصد از تغییرات در تصمیم گیری های مبتنی بر اقتصاد چرخشی را دارا می باشد (۰.۵۵=R۲). مقایسه ضرایب استانداری شده (β\beta)، نشان داد که «تحلیل پیش بینانه» با بالاترین ضریب (۰۴۶=β) بیشترین نقش را در تسهیل تصمیمات مربوط به «کاهش شدت کربن و مدیریت ضایعات» ایفا می کند. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش، با ارتقای سطح به کارگیری فناوری های هوشمند، تمایل مدیران به اتخاذ تصمیمات همسو با اصول اقتصاد چرخشی (از جمله: کاهش شدت اثرات کربن، بازگشت مواد و بهینه سازی منابع) در زنجیره تامین پتروشیمی به طور معناداری افزایش می یابد، چرا که هوش مصنوعی به عنوان یک «توانمندساز کلیدی» می تواند با ارتقای کیفیت تصمیم گیری های مدیریتی، پلی میان فناوری و اصول اقتصاد چرخشی در صنعت پتروشیمی ایجاد نماید.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اقتصاد چرخشی ، زنجیره تامین پایدار ، بهبود تصمیم گیری ، صنعت پتروشیمی