مکان گزینی مراکز شهری با رویکرد کاهش نابرابری دسترسی و بهینه سازی تقاضای سفر (مورد مطالعه: گنبدکاووس)

ساختار فضایی شهرهای متوسط ایران، به ویژه الگوی تک مرکزی، تاثیری انکارناپذیر بر عدالت فضایی دسترسی و الگوهای تقاضای سفر دارد. پژوهش حاضر با استناد به مبانی نظری نظریه مکان مرکزی، مدل رتبه-اندازه و رویکردهای چندمرکزی کارکردی، به دنبال مدل سازی هم زمان این سه مولفه در مناطق ۱ و ۲ گنبدکاووس است. روش تحقیق مروری-کتابخانه ای با رویکرد مطالعه موردی تطبیقی انجام شده است؛ بدین ترتیب که ابتدا با مرور نظام مند منابع نظری و تجربی، چارچوب تحلیلی استخراج و سپس با بررسی تطبیقی اسناد طرح جامع، آمارهای جمعیتی، شبکه معابر و توزیع خدمات در دو منطقه، الگوهای دسترسی و تقاضای سفر تحلیل شده است. یافته ها حاکی از شکاف معنادار دسترسی میان منطقه مرکزی (منطقه ۱) و حاشیه شمالی (منطقه ۲) و افزایش طول سفرهای درون شهری در مناطق کم برخوردار است. نتیجه گیری نشان می دهد که تحقق چندمرکزی کارکردی، نه صرفا کالبدی، از طریق ایجاد ۲ تا ۳ قطب فرعی مختلط در منطقه ۲، می تواند عدالت فضایی را ۲۵ تا ۴۰ درصد بهبود بخشد و وابستگی به هسته مرکزی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

ساختار فضایی ، چندمرکزی ، عدالت فضایی ، دسترسی ، تقاضای سفر ، شهرهای متوسط ایران ، گنبدکاووس