بررسی جایگاه و کارکرد پروفایلینگ جنایی در نظام عدالت کیفری ایران

پیشرفت علوم رفتاری در دهه های اخیر، ابزارهایی تازه در اختیار جرم شناسان و ضابطان دادرسی کیفری قرار داده است که یکی از برجسته ترین آن ها «پروفایلینگ جنایی» یا «مجرم نگاری» است؛ فنی که در آن بر پایه تحلیل صحنه جرم، الگوی رفتاری مجرم مجهول الهویه بازسازی می شود تا دامنه مظنونین محدود گردد. مقاله حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه ای، به این پرسش می پردازد که پروفایلینگ جنایی چه جایگاهی می تواند در نظام عدالت کیفری ایران بیابد و بهره گیری از آن با چه موانع حقوقی، ساختاری و فرهنگی روبه روست. یافته های پژوهش نشان می دهد که با وجود ظرفیت های نهفته پروفایلینگ در مرحله کشف جرم و حتی در حوزه پیشگیری وضعی، فقدان چارچوب قانونی صریح، نبود نهاد تخصصی مستقل، ضعف زیرساخت داده ای و خلا آموزشی، بهره گیری نظام مند از این فن در ایران را ناکارآمد ساخته است. مقاله در پایان راهکارهایی چون تدوین قانون خاص، تاسیس واحد تحلیل رفتاری در نیروی انتظامی، ایجاد بانک های اطلاعاتی منسجم و توسعه آموزش میان رشته ای را پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

پروفایلینگ جنایی ، مجرم نگاری ، تحلیل رفتاری ، جرم شناسی ، نظام عدالت کیفری ، آیین دادرسی کیفری ایران ، کشف جرم ، پیشگیری وضعی جرم.