بی کیفرمانی و اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری

اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری به عنوان یکی از ارکان اساسی مشروعیت دولت مدرن و تضمین کننده همکاری شهروندان با نهادهای قضایی و انتظامی محسوب می شود. در دهه های اخیر، پدیده بی کیفرمانی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تضعیف این اعتماد مورد توجه پژوهشگران حوزه جرم شناسی، حقوق کیفری و جامعه شناسی حقوق قرار گرفته است. بی کیفرمانی به وضعیتی اشاره دارد که در آن مرتکبان جرایم، به ویژه جرایم سنگین و سازمان یافته، از تعقیب، محاکمه و مجازات مصون می مانند و این مصونیت به شکل نظام مند و ساختاری تکرار می شود. مقاله حاضر با بهره گیری از چارچوب نظری عدالت رویه ای و با استناد به شواهد تجربی بین المللی و مطالعات موردی از ایران، آمریکای لاتین، آفریقا و اروپا، به تحلیل رابطه پیچیده میان بی کیفرمانی و اعتماد عمومی به نظام عدالت کیفری می پردازد. یافته ها نشان می دهد که بی کیفرمانی از طریق سازوکارهایی نظیر تضعیف باور به قطعیت مجازات، کاهش مشروعیت ادراکی نهادهای قضایی، ایجاد احساس نابرابری در برابر قانون و گسترش بی اعتمادی نهادی، اعتماد عمومی را به شکل معناداری کاهش می دهد. این مقاله همچنین به بررسی راهبردهای مقابله با بی کیفرمانی از جمله تقویت استقلال قضایی، افزایش شفافیت و پاسخگویی نهادی، گسترش مکانیسم های نظارتی مستقل و اجرای برنامه های آموزش عدالت رویه ای در نهادهای انتظامی و قضایی می پردازد.

کلیدواژه ها:

بی کیفرمانی ، اعتماد عمومی ، نظام عدالت کیفری ، عدالت رویه ای ، مشروعیت ، پاسخگویی نهادی ، استقلال قضایی