تحلیل حقوقی و جامعه شناختی فیلتر و جرم انگاری شبکه های اجتماعی در پرتو نظریه ی وجدان جمعی

این مقاله با هدف تحلیل حقوقی و جامعه شناختی فیلتر و جرم انگاری شبکه های اجتماعی در پرتو نظریه ی وجدان جمعی تدوین شده است. شبکه های اجتماعی مجازی به عنوان یکی از مهم ترین و تاثیرگذارترین وسایل ارتباط جمعی در دنیای امروز محسوب می شوند که امروزه به عنوان رسانه های فراگیر و در دسترس عموم فعالیت می کنند و بخش زیادی از فعالیت اطلاع رسانی رسانه ها و روابط عمومی از این طریق انجام می شود. در شرایطی که بسیاری از این شبکه های مجازی از چند سال پیش در ایران فیلتر شده اند و در حال حاضر نیز دسترسی به آنها همچنان محدود بوده و فقط با فیلترشکن امکان پذیر است. در ایران در پی اتفاقات ۱۳۸۸ فیلتر کردن نرم افزار تلگرام رخ داد. سپس در سال ۱۳۹۸ و ۱۴۰۱ نرم افزار های دیگر بدنبال آن فیلتر شدند اما فیلترکردن شبکه های اجتماعی و پیامرسان ها دلیل بر عدم استفاده کاربران از شبکه های اجتماعی نبوده و منجر شد مخاطبان برای دسترسی به این شبکه ها از فیلتر شکن های متفاوت استفاده کنند. مصادیق فیلتر و جرم انگاری در ایران سابقه ی طولانی دارد. که اصولا از زمان و جرم انگاری رادیو و ویدئو دلایل توجیهی بر محور ارزش های دینی است. نمایندگان مجلس در جرم انگاری ماهواره، در یک جمع بندی کلی، موافقین طرح، به تاثیر ماهواره بر هویت فرهنگی، دینی و ملی، ارزش ها و بنیان خانواده و فتوای مراجع تقلید، استناد جسته اند و مخالفین به ناکارآمدی این قانون و برخوردهای فیزیکی و سلبی استناد کرده اند. فیلتر و جرم انگاری متعدد و موسع، از یک طرف باعث تضییع و تحدید حوزه آزاد رفتاری شهروندان و گسترش فضای تحت حاکمیت دولت می باشد و از طرف دیگر تورم قوانین کیفری حرمت قوانین کیفری را در افکار عامه می کاهد و باعث وهن قانون می شود. جرم زدایی بالقوه در پرتو فرایند برچسب زنی، کاهش کارایی مجازات ها، عدم دقت در نگارش قوانین کیفری، تورم جمعیت کیفری و... از دیگر توالی فاسد جرم انگاری متعدد و متکثر و متنوع است. روش پژوهش؛ در این مقاله با توجه به ماهیت موضوع، به روش تحلیلی و توصیفی خواهد بود. پژوهشگر با مطالعه ی مجلات و مقالات علمی- پژوهشی و با تاکید بر کتب حقوقی معتبر، به گردآوری داده ها و فیش برداری به شیوه ی کتابخانه ای پرداخته است و سپس داده های حقوقی را پس از تحلیل و بررسی به نگارش در آورده است.

کلیدواژه ها:

شبکه های اجتماعی جرم انگاری ماهواه ، وجدان جمعی ، تورم حقوقی