تعارض میان حاکمیت داده و آزادی تجارت بین الملل در نظام حقوق تجارت جهانی

گسترش اقتصاد دیجیتال و افزایش نقش داده ها در مبادلات تجاری بین المللی، موجب شده است که «حاکمیت داده» به یکی از مهم ترین موضوعات حقوق تجارت جهانی تبدیل شود. دولت ها با هدف حمایت از امنیت ملی، حفظ حریم خصوصی، صیانت از داده های شهروندان و تقویت حاکمیت سایبری، سیاست هایی نظیر بومی سازی داده ها و محدودسازی جریان فرامرزی داده ها را اتخاذ کرده اند. این در حالی است که نظام حقوق تجارت جهانی، به ویژه در چارچوب سازمان تجارت جهانی، بر تسهیل تجارت، آزادی جریان اطلاعات و کاهش موانع تجاری تاکید دارد. ازاین رو، میان اعمال حاکمیت دولت ها بر داده ها و اصول بنیادین آزادی تجارت بین الملل، تعارضی بنیادین شکل گرفته است. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، به بررسی ابعاد این تعارض در نظام حقوق تجارت جهانی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه اعمال سیاست های حاکمیت داده در راستای تامین منافع مشروع دولت ها ضروری است، اما اتخاذ رویکردهای محدودکننده و یک جانبه می تواند با تعهدات تجاری دولت ها، به ویژه اصول عدم تبعیض، دسترسی به بازار و آزادی تجارت، در تعارض قرار گیرد. همچنین، بررسی رویکردهای حقوقی دولت ها و اسناد بین المللی حاکی از آن است که قواعد موجود سازمان تجارت جهانی پاسخگوی کامل چالش های ناشی از تجارت داده محور نیست. در نتیجه، تدوین قواعد بین المللی هماهنگ و ایجاد سازوکارهای متوازن، به منظور جمع میان مقتضیات حاکمیت داده و الزامات آزادی تجارت بین الملل، امری ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

حاکمیت داده ، آزادی تجارت بین الملل ، جریان فرامرزی داده ها ، سازمان تجارت جهانی ، تجارت دیجیتال ، بومی سازی داده ها