از امنیت تا تاب آوری؛ درس های راهبردی اختلال همزمان در بانک های ملی، تجارت، صادرات و توسعه صادرات ایران

در خرداد ۱۴۰۵ اختلال گسترده ای در خدمات الکترونیکی چند بانک بزرگ کشور در ایران رخ داد. این اختلال را باید یکی از مهم ترین آزمون های عملیاتی نظام بانکداری دیجیتال ایران در سال های اخیر دانست که تاکنون منجر به شکست شده است. اگرچه در ساعات اولیه پس از حادثه، تمرکز افکار عمومی بر ماهیت حمله یا منشا فنی اختلال قرار داشت اما تحلیل مبتنی بر استانداردهای بین المللی نشان می دهد که مسئله اصلی نه فقط «امنیت سایبری»، بلکه «تاب آوری عملیاتی» نظام بانکی است. این مقاله با بهره گیری از چارچوب های بانک تسویه بین المللی، مقررات تاب آوری عملیاتی دیجیتال اتحادیه اروپا، چارچوب امنیت سایبری موسسه ملی استانداردها و فناوری ایالات متحده و استاندارد ISO ۲۲۳۰۱ به تحلیل ابعاد فنی، اقتصادی، حقوقی و مدیریتی این رخداد پرداخته و نشان می دهد که وابستگی به زیرساخت های مشترک، تمرکز فناوری، فقدان معماری های فعال-فعال و ضعف در مدیریت ریسک تامین کنندگان فناوری، می توانند حتی بدون نفوذ به داده ها منجر به توقف خدمات حیاتی شوند. در ادامه، مدلی بومی برای ارزیابی تاب آوری زیرساخت های حیاتی کشور پیشنهاد می شود که می تواند مبنای سیاست گذاری بانک مرکزی، سازمان های حاکمیتی و اپراتورهای زیرساختی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تاب آوری سایبری ، تاب آوری عملیاتی ، بانکداری الکترونیکی ، ریسک تمرکز ، زیرساخت حیاتی ، امنیت سایبری ، تداوم کسب وکار.