مسئولیت بین المللی دولت ها در قبال تصمیمات اتخاذشده توسط سامانه های هوش مصنوعی خودمختار در فضای سایبری

گسترش روزافزون سامانه های هوش مصنوعی خودمختار در فضای سایبری، چالش های نوینی را در حوزه حقوق بین الملل و به ویژه در نظام مسئولیت بین المللی دولت ها ایجاد کرده است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا قواعد سنتی مسئولیت بین المللی، به ویژه اصول انتساب رفتار و نقض تعهدات بین المللی، توان پاسخگویی به پیامدهای ناشی از تصمیمات مستقل این سامانه ها را دارند یا خیر. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی و توصیفی، ضمن بررسی نظریه های کلاسیک مسئولیت بین المللی دولت ها مانند انتساب ارگانیک، کنترل موثر و کنترل کلی، به ارزیابی ظرفیت و محدودیت آن ها در مواجهه با فناوری های نوین پرداخته است.یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه چارچوب های سنتی همچنان مبنای اصلی نظام مسئولیت بین المللی را تشکیل می دهند، اما در مواجهه با سامانه های هوش مصنوعی خودمختار، با چالش هایی در زمینه انتساب رفتار، پیش بینی پذیری و کنترل مستقیم مواجه اند. در مقابل، نظریه های نوینی همچون مسئولیت مبتنی بر خطر، مسئولیت عینی، حکمرانی الگوریتمی و نظریه شکاف فناورانه مسئولیت، ظرفیت بیشتری برای تبیین مسئولیت دولت ها در این حوزه دارند و می توانند نقش مکمل در کنار قواعد سنتی ایفا کنند.نتایج پژوهش بیانگر آن است که نظام مسئولیت بین المللی در حال حرکت به سوی یک الگوی ترکیبی است که در آن، علاوه بر انتساب مستقیم، مفاهیمی مانند کنترل ساختاری، مدیریت ریسک و بهره برداری از فناوری های پرخطر نیز در تعیین مسئولیت دولت ها نقش آفرین هستند. بر این اساس، حقوق بین الملل نیازمند بازتفسیر تدریجی و توسعه هنجاری است تا بتواند با تحولات ناشی از هوش مصنوعی در فضای سایبری همگام شود و از بروز خلاهای حقوقی در سطح بین المللی جلوگیری نماید.

کلیدواژه ها:

مسئولیت بین المللی دولت ها ، هوش مصنوعی خودمختار ، فضای سایبری ، انتساب رفتار ، حکمرانی الگوریتمی ، کنترل موثر