تحلیل مسئولیت مدنی اینفلوئنسرها در تبلیغات فریبنده در فضای مجازی

گسترش فناوری های ارتباطی و توسعه شبکه های اجتماعی، موجب تحول اساسی در شیوه های تبلیغات تجاری و بازاریابی دیجیتال شده است. در این میان، اینفلوئنسرها به عنوان اشخاص دارای نفوذ اجتماعی در فضای مجازی، نقش مهمی در هدایت رفتار اقتصادی و تصمیم گیری مصرف کنندگان ایفا می کنند. با وجود مزایای اقتصادی و تبلیغاتی این پدیده، افزایش تبلیغات فریبنده و گمراه کننده توسط برخی اینفلوئنسرها، چالش های حقوقی متعددی را در حوزه حمایت از مصرف کنندگان و مسئولیت مدنی ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل مسئولیت مدنی اینفلوئنسرها در قبال تبلیغات فریبنده در فضای مجازی، به بررسی مبانی فقهی و قانونی این مسئولیت، ارکان تحقق آن، چالش های حقوقی موجود و رویکردهای تطبیقی در نظام های حقوقی خارجی پرداخته است.روش پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعه کتابخانه ای، منابع فقهی، قوانین، مقالات علمی و اسناد حقوقی داخلی و خارجی گردآوری شده است. نتایج پژوهش نشان داد که اگرچه در نظام حقوقی ایران مقررات اختصاصی و جامعی درباره مسئولیت اینفلوئنسرها وجود ندارد، اما قواعد عمومی مسئولیت مدنی، قاعده لاضرر، قاعده غرور، اصل حسن نیت و مقررات حمایت از مصرف کننده می توانند مبنای حقوقی مناسبی برای جبران خسارات ناشی از تبلیغات فریبنده فراهم سازند. اینفلوئنسرها، به دلیل برخورداری از اعتماد عمومی و تاثیرگذاری مستقیم بر تصمیمات کاربران، در قبال صحت و شفافیت محتوای تبلیغاتی خود دارای مسئولیت حرفه ای هستند و در صورت ارتکاب تقصیر، بی احتیاطی یا انتشار اطلاعات گمراه کننده، امکان تحقق مسئولیت مدنی آنان وجود خواهد داشت. فقدان مقررات تخصصی، دشواری اثبات رابطه سببیت، ابهام در اعتبار ادله دیجیتال و نبود نظام نظارتی منسجم، از مهم ترین چالش های حقوقی موجود در این حوزه محسوب می شود. بررسی تطبیقی حقوق آمریکا و اتحادیه اروپا نشان داد که بسیاری از نظام های حقوقی به سمت الزام اینفلوئنسرها به افشای ماهیت تبلیغاتی محتوا، تقویت شفافیت رسانه ای و توسعه حمایت از مصرف کنندگان حرکت کرده اند. پژوهش حاضر بر ضرورت تدوین قوانین اختصاصی در حوزه تبلیغات دیجیتال، تقویت اعتبار ادله الکترونیکی، توسعه سواد رسانه ای کاربران و ایجاد سازوکارهای نظارتی تخصصی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، اینفلوئنسر ، تبلیغات فریبنده ، فضای مجازی ، حقوق مصرف کننده ، ادله دیجیتال ، شبکه های اجتماعی.