سبک امام صادق علیه السلام در جلوگیری از انحرافات اعتقادی

دوره امامت امام صادق علیه السلام از منظر تحولات فکری، فرهنگی و سیاسی، جایگاهی منحصربه فرد در تاریخ اسلام دارد. گسترش اسلام در میان اقوام و ملل گوناگون و ورود اندیشه های التقاطی از فلسفه یونانی و ادیان زرتشتی و مسیحی، زمینه ساز بروز انحرافات اعتقادی گردید که باورهای توحیدی را متزلزل ساختند. در چنین بستری، سبک امام صادق علیه السلام در صیانت از عقاید اسلامی و تبیین مبانی توحیدی، سبکی بنیادین بود که امروز نیز در عصر جهانی شدن و تلاقی فرهنگ ها، با گسترش اومانیسم و سکولاریسم، تجربه گرایی افراطی و گرایش های انحرافی درون جهان اسلام، بازخوانی این سبک، ضرورتی دوچندان یافته است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و تاریخی، به روش امام در مواجهه با جریان های انحرافی فکری و اعتقادی عصر خویش، در بستر شرایط فرهنگی و سیاسی پرداخته واینکه روش ایشان چه  کاربردهایی برای امروز ما دارد: گاهی با شیوه ای مبتنی بر جذب و هدایت نرم، از طریق مناظرات عقلانی و گاهی با رویکردی صریح و تقابلی از طریق رد صریح انحرافات. ایشان با تبیین نظامی جامع در خداشناسی، به شرح ابعاد مختلف توحید در حوزه های ذات، صفات و افعال الهی پرداخته، مسئله جبر و اختیار را در چهارچوب این نظام الهی تبیین کرده و با ارائه راهی روشن از نسبت میان ایمان و کفر، مرزهای معرفتی و اعتقادی را مشخص ساختند.

کلیدواژه ها:

امام صادق (ع) ، جریان های انحرافی اعتقادی ، نظام توحیدی ، جبر و اختیار ، ایمان و کفر