شفافیت به مثابه زیرساخت حکمرانی در مدیریت مسکن خالی: رویکردی مبتنی بر فناوری های اعتمادساز

امروزه پدیده مسکن خالی فراتر از یک چالش اقتصادی، بازتابی از شکست زیرساخت های حکمرانی و عدم شفافیت در شناسایی مالکان واقعی است، به طوری که بیش از 2.8 میلیارد نفر در جهان با بحران مسکن روبرو هستند. در حالی که بوروکراسی سنتی به دلیل اصطکاک نهادی و تشتت داده ای در مدیریت این دارایی ها ناکارآمد مانده است، پارادایم های نوین بر شفافیت به مثابه یک زیرساخت بنیادین تاکید دارند. با این حال، شواهد تجربی اندکی درباره چگونگی گذار از بوروکراسی کاغذی به حکمرانی هوشمند بر مبنای فناوری های اعتمادساز در کشورهای در حال توسعه وجود دارد. این مطالعه با هدف بازتعریف شفافیت در قالب یک زیرساخت حکمرانی، به واکاوی گلوگاه های اجرایی مالیات بر مسکن خالی و تحلیل پتانسیل فناوری بلاک چین در بهبود کارایی و اعتماد نهادی می پردازد. این تحقیق با اتخاذ رویکرد روش های آمیخته در شهر خرم آباد انجام شد. در بخش کمی، داده های اداری 214 پرونده مالیاتی (1400-1401) برای تحلیل شکاف زمانی و اصطکاک نهادی استخراج گردید. در بخش کیفی، دیدگاه های 8 نفر از خبرگان حوزه مالیات و مدیریت شهری از طریق پرسشنامه های نیمه ساختاریافته جمع آوری و با روش تحلیل تماتیک واکاوی شد. یافته های کمی از وجود یک اصطکاک اداری شدید با میانگین تاخیر 447 روزه (بیش از یک سال) بین صدور برگ مطالبه و ارجاع به مرحله اجرا پرده برداشت. همچنین، شناسایی مودیان 100٪ بر اشخاص حقیقی متمرکز بوده. انباشت 96 درصدی پرونده ها در مرحله مطالبه و تشتت داده ها در 10 واحد اداری مجزا، مصداق عینی سیلوهای داده ای است. نتایج کیفی نیز تایید کرد که نفوذ ذی نفعان قدرتمند و عدم هماهنگی بین سازمانی (با 75٪ توافق) ریشه های اصلی این ناکارآمدی هستند. پژوهش حاضر نشان می دهد که بلاک چین با ایجاد یک منبع واحد حقیقت و خودکارسازی فرآیندها از طریق قراردادهای هوشمند، می تواند اصطکاک زمانی را به حداقل رسانده و مداخله انسانی را حذف کند. یافته ها موید این مطلب است که گذار به حکمرانی اعتمادساز، نه یک انتخاب فنی، بلکه ضرورتی حیاتی برای بازگرداندن مسکن احتکارشده به چرخه مصرف و تحقق عدالت شهری است.

کلیدواژه ها:

شفافیت ، فناوری های اعتمادساز ، بلاک چین ، مدیریت مسکن خالی ، اصطکاک نهادی ، حکمرانی شهری.