الگوی آسیب شناسی کارکنان دولتی از انتصابات سیاسی: طراحی و اعتباریابی کیفی با رویکرد RTA

انتصابات سیاسی در بخش دولتی ایران، فراتر از کاهش کارایی، به فرسایش نظام مند سرمایه انسانی می انجامد. با این حال، ادبیات موجود با رویکرد متغیر محور، در تبیین «چگونگی» تبدیل این رویداد سازمانی به یک فرایند آسیب زای چندبعدی در سطح فردی با رویکرد انسان محور، دچار خلا است. این پژوهش با هدف پر کردن این شکاف، به طراحی و اعتباریابی تجربی «الگوی فرایندی آسیب شناسی روانی - اجتماعی - زیستی» می پردازد. این طرح کیفی اکتشافی - روایتی تفسیری دومرحله ای با بهره گیری از رویکرد روایتی انسان محور، ضمن حفظ عمق تفسیری، چارچوب تبیینی و الگوی نوینی مورد اجماع از آسیب شناسی کارکنان از انتصابات سیاسی ارائه می دهد. در مرحله نخست این پژوهش (مرحله کاوش و تولید الگو)، داده های روایی حاصل از ۱۳ مصاحبه عمیق با کارکنان، با استفاده از روش تحلیل مضمون بازتابی تحلیل شد تا الگوی مفهومی مبتنی بر تجارب، دیدگاه و معناسازی آنان تدوین گردد. در مرحله دوم (مرحله اعتبارسنجی و پالایش)، این الگو با هدفی عمل گرایانه برای سنجش اعتبار محتوایی و قابلیت کاربردی تحلیل مضمون صورت گرفته توسط محقق، از طریق تکنیک دلفی در معرض اجماع ۱۰ خبره اجرایی قرار گرفت. در تحلیل مضمون استخراج روایتی اولیه ای از مضامین صورت پذیرفت که در فرایند دلفی، پالایش، ادغام مضامین و نهایی سازی یک الگوی ۱۲ مولفه ای منتهی شد. الگوی نهایی نشان می دهد آسیب شناسی یک روایتی است که با ادراک بی عدالتی، کنش های هیجانی، نگرشی و انگیزشی (بعد روانی) آغاز شده، به تضعیف اعتماد، هنجارها و ارزش­های مشترک سازمانی و شبکه اجتماعی (بعد اجتماعی) سرایت کرده و به تجسد استرس و فرسودگی (بعد زیستی) منتهی می شود.

کلیدواژه ها:

انتصابات سیاسی ، آسیب شناسی کارکنان ، الگوی فرایندی انسان محور ، تحلیل مضمون بازتابی