زیست نمایه های پنهان: روایتی از زندگی سازمانی کارکنان در حصار پاگنده های سازمانی

استعاره «پاگنده سازمانی» به مدیران یا کارکنان باسابقه و قدرتمندی اشاره دارد که با حضور سنگین، نامرئی و اقتدارگرایانه خود، فضای سازمان را تسخیر کرده و مانع از رشد دیگران می شوند. هدف این پژوهش، واکاوی پدیدارشناسانه و تفسیرگرایانه زیست نمایه­های کارکنانی است که در سایه این پاگنده های سازمانی فعالیت می کنند. این پژوهش با رویکردی کیفی و در پارادایم تفسیرگرایی انجام شده است. استراتژی پژوهش، پدیدارشناسی تفسیری بوده و داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از کارکنان و اعضای هیئت علمی در دانشگاه­ ایلام جمع آوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۲۱) انجام گرفت. همچنین جهت سنجش روایی و پایایی داده ها، از چارچوب استاندارد لینکلن و گوبا (۱۹۸۵) استفاده شد. اعتبارپذیری از طریق تکنیک بازبینی مشارکت کنندگان و بررسی همکاران (بازبینی مجدد کدها و تم های استخراج شده توسط ۳ نفر از مصاحبه شوندگان)؛ تاییدپذیری با استفاده از بازاندیشی مستمر و نگارش یادداشت های روزانه؛ انتقال پذیری با ارائه توصیف غنی و عمیق از بافت پژوهش؛ و در نهایت اطمینان پذیری از طریق ایجاد ممیزی دقیق و مستندسازی گام به گام مراحل انجام شد تا ثبات روش شناختی پژوهش تضمین گردد. نتایج حاصل از تحلیل داده ها به استخراج ۵ مضمون اصلی شامل «سایه سنگین اقتدارگرایی پنهان»، «انسداد اکوسیستم سازمانی»، «فرسایش روانی- عاطفی»، «خیانت سیستماتیک» و «استراتژی های بقا و استتار» و ۱۵ مضمون فرعی منجر شد. به عنوان نتیجه می توان اذعان نمود که حضور پاگنده های سازمانی منجر به ایجاد پدیده «سکوت گورستانی» و «عقیم سازی نوآوری» می شود. کارکنان در چنین زیست بومی، انرژی خود را به جای بهره وری، صرف استراتژی های پنهان کاری و بقا می کنند. بازطراحی ساختارهای قدرت و ایجاد کانال های گزارش دهی ایمن برای خنثی سازی این پدیده ضروری است.

کلیدواژه ها:

پاگنده سازمانی ، رهبری زهرآگین ، پدیدارشناسی تفسیری ، تحلیل مضمون ، زیست نمایه سازمانی