شناسایی عوامل پیش برنده و بازدارنده استقلال تنظیم گر در ایران (مطالعه موردی: کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات و سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی)

استقلال نهادهای تنظیم گر از ارکان اساسی تنظیم گری مطلوب است، اما تحقق آن در ساختار سیاسی و نهادی ایران با چالش های گوناگونی روبه روست. این پژوهش با هدف شناسایی عوامل پیش برنده و بازدارنده استقلال نهاد تنظیم گر ارتباطات در ایران، با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شده اند.یافته ها نشان می دهد استقلال تنظیم گر در ایران نسبی و چندبعدی است و از مجموعه ای از عوامل حقوقی، نهادی، سیاسی و فرهنگی تاثیر می پذیرد. از جمله عوامل پیش برنده می توان به برخی ویژگی های نهادی و زیرساخت های قانونی، بهره گیری از تجارب بین المللی و نیاز به جذب سرمایه گذاری اشاره کرد. در مقابل، موانع اصلی استقلال شامل ضعف زیرساخت های قانونی، نهادی، اقتصادی و سیاسی، کمبود دانش و فرهنگ تنظیم گری، ضعف در برخی ویژگی های نهادی، جایگاه ساختاری نامناسب تنظیم گر، محدودیت ابزارهای تنظیم گری، نابرابری در روابط تنظیم گر و تنظیم شوندگان و فشارهای امنیتی و اجتماعی بر تصمیمات تنظیم گر است.بر این اساس، نتایج پژوهش نشان می دهد که تقویت استقلال تنظیم گر ارتباطات مستلزم اتخاذ رویکردی تدریجی و چندسطحی است. در این چارچوب، اصلاح و شفاف سازی قوانین و تقویت جایگاه حقوقی تنظیم گر، بازطراحی ساختار و ترکیب کمیسیون تنظیم مقررات با هدف کاهش وابستگی های نهادی و افزایش مشارکت ذی نفعان غیردولتی، و نهادینه سازی مفهوم استقلال تنظیم گر در بدنه دولت و نظام تصمیم گیری عمومی، به عنوان محورهای کلیدی اصلاحات پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

تنظیم گر ، استقلال تنظیم گر ، تنظیم گر ارتباطات ، عوامل پیش برنده و بازدارنده ، تحلیل مضمون