ضحاک و آشوکا (بازتابی از پادشاهی آشوکا در داستان ضحاک)

ضحاک (اژی دهاکه/ آزی دهاک) در اساطیر ایران پیوسته نماد بدکاری و بدکیشی و بی دادگری بوده و می توان او را کسی پنداشت که بسیاری از خصوصیات بد شهریاران در تاریخ ایران یا در پیوند با فرهنگ ایران در او جای داده شده است. همین موضوع سبب شده تا داستان و شخصیت او لایه های گوناگونی از شخصیت های اساطیری و تاریخی را بپذیرد؛ از همین روی، پژوهندگان ضحاک را با کسانی همچون اژی دهاکه اوستایی، ویشوروپه ودایی، دیوکس و آستیاگ مادی، تیامت، کینگو، نرگال و نین گیش زی ده بین النهرینی، گرگن یونانی، آرتاوازد ارمنی، لوکی و... همسان یافته اند. در ادامه این سنجش ها، نگارنده همسانی های ضحاک با یکی از پادشاهان سلسله مائوریا در هند یعنی آشوکا را پیش کشیده و به این نتیجه رسیده است که گویا این دو شخصیت، هر دو از سکاها هستند که در کشور هند استقرار می یابند؛ هر دو پدری راهب مسلک (مرداس و چاندرا گوپتا) دارند که حکومت او را تصرف می کنند و به آن پایان می دهند؛ هر دو به «خون خواری و ناباکی» آوازه دارند و البته در عین ستم کاری، در نزد گروهی از مردم دارای محبوبیت اند؛ هر دو در زمان عدم حضور خود در کشور، جانشینانی (کندرو و کومار) بسیار مورد اطمینان دارند؛ هر دو آیینی هندی (بت پرستی/ بودیسم) را گسترش می دهند. آشوکا پس از ظلم بسیار طریق دین و یاری به مردم برمی گزیند. درباره ضحاک این ویژگی را نمی بینیم؛ اما برادرزاده یا نواده او یعنی کوش پیل دندان، چنین ویژگی ای دارد که شخصیت او را به آشوکا نزدیک می سازد.

کلیدواژه ها:

ضحاک ، اسطوره ، آشوکا ، هند ، پادشاه