بررسی الگوهای مدیریت عملکرد در دانشگاه های پیشرو جهان و دانشگاه های علوم پزشکی در ایران: تحلیل نقادانه سیاست های الزام به حضور فیزیکی اعضای هیئت علمی

مقدمه: سیاست الزام به حضور فیزیکی اعضای هیئت علمی به­ عنوان یکی از ابزارهای نظارت اداری در بعضی دانشگاه ها مطرح است. با این حال، ماهیت چند بعدی فعالیت های دانشگاهی پرسش هایی جدی درباره کارآمدی چنین رویکردی ایجاد کرده است. این مطالعه با رویکردی نقادانه چارچوب جایگزین برای مدیریت عملکرد اعضای هیئت علمی پیشنهاد می کند. روش بررسی: این پژوهش به صورت یک مطالعه مروری با جستجوی منابع به صورت ساختارمند در پایگاه های Web of Science، Scopus و Google Scholar در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۶ انجام گرفت. معیارهای ورود شامل مطالعات مرتبط با نظام های ارزیابی عملکرد اعضای هیئت علمی در آموزش عالی به زبان فارسی یا انگلیسی بود. پس از غربالگری اولیه و بررسی متن کامل، در مجموع ۵۰ مطالعه در تحلیل نهایی وارد شد. نتایج: یافته ها نشان داد کار دانشگاهی ماهیتی چندبعدی و غیرخطی دارد که نظام های مبتنی بر کنترل حضور قادر به بازنمایی کامل آن نیستند و حتی می توانند موجب کاهش انگیزش و کارایی شوند. شواهد حاکی از آن است که دانشگاه های پیشرو جهان به سمت ارزیابی های عملکردمحور، از طریق داوری همتایان، گزارش های سالانه و شاخص های اثرگذاری پژوهشی حرکت کرده اند. نتیجه گیری: با توجه به تجارب بین المللی، پیشنهاد می شود از مدلی عملکردمحور مبتنی بر اعتماد حرفه ای، خودمختاری دانشگاهی و دستاوردهای علمی استفاده شود. این رویکرد با ماهیت کار دانشگاهی و اهداف دانشگاه های نسل نو سازگارتر بوده و می تواند بهره وری را ارتقا دهد، هرچند نیازمند اصلاحات نهادی است.

کلیدواژه ها:

Faculty Evaluation ، Presence-Based Supervision ، Academic Functionalism ، Faculty Productivity ، High Education Policy ، ارزیابی اعضای هیئت علمی ، نظارت حضوری ، عملکرد گرایی دانشگاهی ، بهره وری اعضای هیات علمی ، سیاستگذاری آموزش عالی