اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر راهبردهای نظم جویی شناختی هیجان در دانش آموزان نوجوان دارای اختلال نقص توجه و بیش فعالی

مقدمه: اختلال نقص توجه و بیش فعالی یکی از شایع­ترین اختلالات رفتاری در دوران کودکی و نوجوانی است. یک از مشکلات این گروه خود نظم­ جویی شناختی هیجان است. هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی طرحواره­درمانی هیجانی بر بهبود راهبردهای نظم­جویی شناختی هیجان دانش­آموزان نوجوان پسر دارای اختلال نقص توجه و بیش­فعالی بود. روش ­: روش پژوهش از نوع نیمه­ تجربی و طرح پیش ­آزمون-پس ­آزمون با گروه گواه و دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش­ آموزان پسر مقطع متوسطه دارای اختلال نقص توجه و بیش فعالی ارجاع داده شده به مرکز مشاوره تخصصی تحصیلی-تربیتی «رهیاب» در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ که در این مرکز دارای پرونده بودند، می­شد که تعداد ۳۲ نفر (۱۶نفر گروه آزمایش و ۱۶نفر گروه کنترل) به روش نمونه­گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری پرسشنامه تشخیصی اختلال نقص توجه و بیش فعالی بزرگ­سالان کانرز (۱۹۹۹) و پرسشنامه چندبعدی نظم­جویی شناختی هیجان گارنفسکی و کاریج (۲۰۰۶) بود. مداخله طرحواره­درمانی هیجانی در طی ۱۰ جلسه به صورت هفته­ای دو جلسه ۶۰ دقیقه­ای بر روی گروه­ آزمایش انجام شد. نتایج : بین میانگین نمرات راهبردهای نظم­جویی شناختی هیجان در دو گروه آزمایش و گواه در مرحله پیش­آزمون، پس­آزمون و دوره پیگیری تفاوت معنی­داری وجود دارد و این مداخله توانسته منجر به بهبود راهبردهای نظم­جویی شناختی هیجان در گروه نمونه شود (۰/۰۱>p). بر اساس اندازه اثر به دست آمده، تاثیر بر راهبردهای سازگارانه۰/۶۱ و بر راهبردهای ناسازگارانه ۰/۵۲ بود. نتیجه ­گیری: با توجه به این­که طرحواره­ درمانی هیجانی برای بهبود راهبردهای نظم ­جویی شناختی هیجان موثر بود، این روش به عنوان یک شیوه موثر مورد توجه درمانگران و متخصصین حوزه روان­شناسی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Emotional schema therapy ، cognitive emotion regulation ، attention deficit hyperactivity disorder ، students. ، طرحواره درمانی هیجانی ، نظم جویی شناختی هیجان ، اختلال نقص توجه و بیش فعالی ، دانش آموزان.