بررسی تاثیر شوک های امنیت انرژی، غذایی و متغیر برون زای اقلیم بر تاب آوری اقتصادی ایران: رویکرد مدل VARX

تاب آوری اقتصادی نقش مهمی بر شکل گیری الگوی رشد بلندمدت دارد و به عنوان پیش نیازی در جهت نظریه رشد درون زا است. بنابراین این مطالعه با به کارگیری مدل خودرگرسیون برداری با متغیر برون زا (VARX) و داده های فصلی دوره زمانی زمستان ۱۳۷۹ تا پاییز ۱۴۰۲، به بررسی تاثیر شوک های امنیت انرژی، غذایی و متغیر برون زای اقلیم بر تاب آوری اقتصادی ایران پرداخته است. تابع واکنش به ضربه آنی تاب آوری اقتصادی نشان داد که پس از شوک امنیت انرژی ابتدا تقویت، سپس پس از چند دوره منفی شده و در ادامه به وضعیت تعادلی قبلی نزدیک می گردد. در مقابل پس از شوک امنیت غذایی تاب آوری اقتصادی افزایش یافته، در ادامه اثر شوک مثبت به مرور زمان جذب شده و سیستم به وضعیت تعادلی جدید نزدیک می شود. شوک اقلیمی نیز نوسانات قابل توجه و پایدار در تابع واکنش به ضربه آنی تاب آوری اقتصادی ایجاد می کند. نمودار واکنش تجمعی تاب آوری اقتصادی نشان داد که تاثیر مثبت شوک بهبود امنیت انرژی بر این متغیر پایدار نیست و در نهایت منفی می گردد. اما شوک مثبت امنیت غذایی و اقلیمی اثر تجمعی مثبت و پایداری بر تاب آوری اقتصادی دارد. نتایج تجزیه واریانس خطای پیش بینی نیز نشان داد که در کوتاه مدت بخش عمده نوسانات تاب آوری اقتصادی توسط شوک های درونی این متغیر توضیح داده می شود. با افزایش افق زمانی، سهم متغیرهای دیگر به ویژه امنیت غذایی در توضیح تغییرات تاب آوری اقتصادی افزایش می یابد.

کلیدواژه ها:

امنیت انرژی ، امنیت غذا ، تاب آوری اقتصادی ، اقلیم ، ایران