بررسی اشتراکات مفهومی نظریه «انسان کامل» در اندیشه ابن عربی و سهروردی

اشتراکات ظاهری موجود در شیخ اشراق و ابن عربی، از جمله تاثیرگذاری بر نظام فلسفی ملاصدرا، کوشش برای ایجاد پیوند میان فلسفه و عرفان، و هم عصری تاریخی، ذهن پژوهشگر را به کاوش و مقایسه میان آراء این دو اندیشمند سوق می دهد. یکی از موضوعات مشترک و مورد توجه در اندیشه هر دو، بحث درباره انسانی است که واسطه میان حق و خلق است که در بیان شیخ اشراق حکیم متاله و در لسان ابن عربی انسان کامل نام گرفته است. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به مقایسه عناصر نظریه انسان کامل نزد این دو متفکر و عارف بزرگ جهان اسلام و بیان اشتراکات مفهومی موجود در اندیشه ایشان پرداخته شده است.نتایج حاصل از مقایسه تطبیقی دو دیدگاه نشان می دهد که هر دو متفکر، علی رغم تفاوت های بنیادین در مبانی فلسفی و عرفانی، در اصول کلیدی مربوط به انسان کامل اشتراک نظر دارند. سهروردی با طرح مفهوم «حکیم متاله» و ابن عربی با نظریه پردازی «انسان کامل»، هر کدام به شیوه ای خاص به تبیین این مقام وجودی پرداخته اند. از جمله نقاط مشترک می توان به اعتقاد به جایگاه ویژه انسان به عنوان جانشین خداوند در زمین، باور به نقش انسان کامل به عنوان واسطه فیض الهی برای سایر موجودات و دیدگاه ایشان درباره انسان کامل به عنوان آینه تمام نمای جهان هستی اشاره کرد؛ تاکید بر جامعیت انسان کامل و نیز تعیین مصداق اتم انسان کامل از اختصاصات نظریه ابن عربی است

کلیدواژه ها:

سهروردی ، ابن عربی ، انسان کامل ، حکیم متاله